Giải đề Sustainable Architecture Lessons From The Ant IELTS Reading

Bài đọc Sustainable Architecture – Lessons from the Ant phân tích ứng dụng đột phá của mô phỏng sinh học (biomimicry), lấy cảm hứng từ cấu trúc điều hòa nhiệt tự nhiên của các ụ mối ở châu Phi để thiết kế tòa nhà Eastgate tại Harare, Zimbabwe. Tòa nhà vận hành hoàn toàn không cần hệ thống điều hòa nhân tạo mà vẫn duy trì nhiệt độ ổn định, tiết kiệm hàng triệu USD chi phí năng lượng. Bài thi này thử thách thí sinh qua ba dạng câu hỏi: Trắc nghiệm (Multiple Choice), Hoàn thành câu (Sentence Completion) và Lựa chọn danh sách (Pick from a List). Sau đây là phần giải mã chi tiết kèm bản dịch và tổng hợp các từ vựng học thuật trọng tâm giúp các bạn tìm hiểu rõ hơn về bài đọc này.

Nội dung bài đọc (Reading Passage)

Sustainable architecture – lessons from the ant

Termite mounds were the inspiration for an innovative design in sustainable living

[Paragraph 1] Africa owes its termite mounds a lot. Trees and shrubs take root in them. Prospectors mine them, looking for specks of gold carried up by termites from hundreds of metres below. And of course, they are a special treat to aardvarks and other insectivores.

[Paragraph 2] Now, Africa is paying an offbeat tribute to these towers of mud. The extraordinary Eastgate Building in Harare, Zimbabwe’s capital city, is said to be the only one in the world to use the same cooling and heating principles as the termite mound.

[Paragraph 3] Termites in Zimbabwe build gigantic mounds inside which they farm a fungus that is their primary food source. This must be kept at exactly 30.5°C, while the temperatures on the African field outside can range from 1.5°C at night only just above freezing to a baking hot 40°C during the day. The termites achieve this remarkable feat by building a system of vents in the mound. Those at the base lead down into chambers cooled by wet mud carried up from water tables far below, and others lead up through a flue to the peak of the mound. By constantly opening and closing these heating and cooling vents over the course of the day the termites succeed in keeping the temperature constant in spite of the wide fluctuations outside.

[Paragraph 4] Architect Mick Pearce used precisely the same strategy when designing the Eastgate Building, which has no air conditioning and virtually no heating. The building, the country’s largest commercial and shopping complex, uses less than 10% of the energy of a conventional building’s size. These efficiencies translated directly to the bottom line: the Eastgate’s owners saved $3.5 million on a $36 million building because an air-conditioning plant didn’t have to be imported. These savings were also passed on to tenants: rents are 20% lower than in a new building next door.

[Paragraph 5] The complex is actually two buildings linked by bridges across a shady, glass-roofed atrium open to the breezes. Fans suck fresh air in from the atrium, blow it upstairs through hollow spaces under the floors and from there into each office through baseboard vents. As it rises and warms, it is drawn out via ceiling vents and finally exits through forty-eight brick chimneys.

[Paragraph 6] To keep the harsh, high yield sun from heating the interior, no more than 25% of the outside is glass, and all the windows are screened by cement arches that jut out more than a metre.

[Paragraph 7] During summer’s cool nights, big fans flush air through the building seven times an hour to chill the hollow floors. By day, smaller fans blow two changes of air an hour through the building, to circulate the air which has been in contact with the cool floors. For winter days, there are small heaters in the vents.

[Paragraph 8] This is all possible only because Harare is 1600 feet above sea level, has cloudless skies, little humidity and rapid temperature swings: days as warm as 31°C commonly drop to 14°C at night. ‘You couldn’t do this in New York, with its fantastically hot summers and fantastically cold winters,’ Pearce said. But then his eyes lit up at the challenge. ‘Perhaps you could store the summer’s heat in water somehow.’

[Paragraph 9] The engineering firm of Ove Arup & Partners, which worked with him on the design, monitors daily temperatures outside, under the floors and at knee, desk and ceiling level. Ove Arup’s graphs show that the temperature of the building has generally stayed between 23°C and 25°C with the exception of the annual hot spell just before the summer rains in October, and three days in November, when a janitor accidentally switched off the fans at night. The atrium, which funnels the winds through, can be much cooler. And the air is fresh – far more so than in air-conditioned buildings, where up to 30% of the air is recycled.

[Paragraph 10] Pearce, disdaining smooth glass skins as ‘igloos in the Sahara’, calls his building, with its exposed girders and pipes, ‘spiky’. The design of the entrances is based on the porcupine-quill headdresses of the local Shona tribe. Elevators are designed to look like the mineshaft cages used in Zimbabwe’s diamond mines. The shape of the fan covers, and the stone used in their construction, are echoes of Great Zimbabwe, the ruins that give the country its name.

[Paragraph 11] Standing on a roof catwalk, peering down inside at people as small as termites below, Pearce said he hoped plants would grow wild in the atrium and pigeons and bats would move into it like that termite fungus, further extending the whole ‘organic machine’ metaphor. The architecture, he says, is a regionalised style that responds to the biosphere, to the ancient traditional stone architecture of Zimbabwe’s past, and to local human resources.

Questions

Questions 1–5

Choose the correct letter, A, B, C or D.

Write your answers in boxes 1–5 on your answer sheet.

1. Why do termite mounds have a system of vents?

A. to allow the termites to escape from predators

B. to enable the termites to produce food

C. to allow the termites to work efficiently

D. to enable the termites to survive at night

2. Why was Eastgate cheaper to build than a conventional building?

A. Very few materials were imported.

B. Its energy consumption was so low.

C. Its tenants contributed to the costs.

D. No air conditioners were needed.

3. Why would a building like Eastgate not work efficiently in New York?

A. Temperature change occurs seasonally rather than daily.

B. Pollution affects the storage of heat in the atmosphere.

C. Summer and winter temperatures are too extreme.

D. Levels of humidity affect cloud coverage.

4. What does Ove Arup’s data suggest about Eastgate’s temperature control system?

A. It allows a relatively wide range of temperatures.

B. The only problems are due to human error.

C. It functions well for most of the year.

D. The temperature in the atrium may fall too low.

5. Pearce believes that his building would be improved by

A. becoming more of a habitat for wildlife.

B. even closer links with the history of Zimbabwe.

C. giving people more space to interact with nature.

D. better protection from harmful organisms.

Questions 6–10

Complete the sentences below with words taken from Reading Passage.

Use NO MORE THAN THREE WORDS for each answer.

Write your answers in boxes 6–10 on your answer sheet.

6. Warm air leaves the offices through _______________.

7. The warm air leaves the building through _______________.

8. Heat from the sun is prevented from reaching the windows by _______________.

9. When the outside temperature drops _______________ bring air in from outside.

10. On cold days _______________ raise the temperature in the offices.

Questions 11–13

Answer the question below, using NO MORE THAN THREE WORDS from the passage for each answer.

Write your answers in boxes 11–13 on your answer sheet.

Which three parts of the Eastgate Building reflect important features of Zimbabwe’s history and culture?

A. entrances

B. quill

C. cages

D. elevators

E. fan covers

F. stone

Dịch nghĩa bài đọc hoàn chỉnh

[Đoạn 1] Châu Phi mang ơn những ụ mối rất nhiều. Cây cối và bụi rậm bám rễ sinh sôi trên chúng. Những người đãi vàng đào bới chúng để tìm những vảy vàng li ti được mối tha lên từ hàng trăm mét dưới lòng đất. Và dĩ nhiên, các ụ mối là nguồn thức ăn khoái khẩu cho lợn đất (aardvarks) và các loài động vật ăn côn trùng khác.

[Đoạn 2] Giờ đây, châu Phi đang dành một sự tôn vinh độc đáo cho những tòa tháp bùn này. Tòa nhà Eastgate phi thường tại Harare, thủ đô của Zimbabwe, được xem là công trình duy nhất trên thế giới ứng dụng cùng nguyên lý làm mát và sưởi ấm như ụ mối.

[Đoạn 3] Loài mối ở Zimbabwe xây dựng các ụ đất khổng lồ, bên trong đó chúng canh tác một loại nấm vốn là nguồn thức ăn chính. Tổ nấm này phải được giữ ở nhiệt độ chuẩn xác 30,5°C, trong khi nhiệt độ ngoài đồng cỏ châu Phi dao động rất mạnh: từ 1,5°C vào ban đêm (ngay sát mức đóng băng) đến cái nóng như thiêu 40°C vào ban ngày. Mối đạt được kỳ tích này bằng hệ thống lỗ thông hơi tinh vi. Những lỗ ở chân ụ dẫn xuống các khoang làm mát bằng bùn ướt lấy từ mạch nước ngầm sâu bên dưới, còn các lỗ khác dẫn lên một ống khói thoát khí tại đỉnh ụ. Nhờ việc liên tục đóng mở các lỗ thông khí nóng và mát trong suốt cả ngày, lũ mối duy trì được nhiệt độ ổn định bất chấp nhiệt độ ngoài trời biến động dữ dội.

[Đoạn 4] Kiến trúc sư Mick Pearce đã áp dụng chính xác chiến lược đó khi thiết kế tòa nhà Eastgate – công trình hoàn toàn không có điều hòa nhiệt độ và hầu như không dùng lò sưởi. Tổ hợp thương mại và mua sắm lớn nhất đất nước này chỉ tiêu thụ chưa đầy 10% năng lượng so với một tòa nhà cùng quy mô thông thường. Hiệu quả này chuyển hóa trực tiếp thành lợi nhuận kinh tế: chủ đầu tư Eastgate đã tiết kiệm được 3,5 triệu USD trên tổng kinh phí xây dựng 36 triệu USD nhờ không phải nhập khẩu cụm máy điều hòa trung tâm. Khoản tiết kiệm này cũng được chia sẻ cho người thuê: giá thuê mặt bằng thấp hơn 20% so với tòa nhà mới bên cạnh.

[Đoạn 5] Khu phức hợp thực chất gồm hai khối nhà nối liền bằng những cây cầu bắc qua một giếng trời rợp bóng mát, lợp mái kính và luôn đón gió. Các quạt hút gió tươi từ giếng trời, thổi lên các tầng qua khoảng trống rỗng dưới sàn và phân bổ vào từng văn phòng qua các khe thông gió chân tường. Khi không khí ấm dần lên và bốc lên cao, nó được hút qua các lỗ thông gió trên trần nhà và thoát ra ngoài qua 48 ống khói bằng gạch.

[Đoạn 6] Để ngăn ánh nắng mặt trời gay gắt nung nóng không gian nội thất, không quá 25% diện tích bề mặt bên ngoài là kính, và tất cả các cửa sổ đều được che chắn bởi các vòm xi măng nhô ra ngoài hơn một mét.

[Đoạn 7] Vào những đêm mùa hè mát mẻ, các quạt lớn thổi luân chuyển không khí qua tòa nhà 7 lần mỗi giờ để làm lạnh các sàn rỗng. Ban ngày, quạt nhỏ hơn thổi đổi khí 2 lần mỗi giờ để tuần hoàn luồng khí tiếp xúc với sàn mát. Vào những ngày mùa đông, các máy sưởi nhỏ gắn tại các ống thông hơi sẽ hoạt động.

[Đoạn 8] Tất cả điều này chỉ khả thi vì Harare nằm ở độ cao 1.600 feet so với mực nước biển, có bầu trời không mây, độ ẩm thấp và biên độ nhiệt ngày – đêm thay đổi nhanh chóng: ban ngày nóng 31°C thường hạ sâu xuống 14°C vào ban đêm. “Bạn không thể làm điều này ở New York, nơi có mùa hè cực nóng và mùa đông cực lạnh,” Pearce cho biết. Nhưng rồi mắt ông sáng lên trước thử thách: “Có lẽ bằng cách nào đó người ta có thể tích trữ nhiệt mùa hè vào nước.”

[Đoạn 9] Công ty kỹ thuật Ove Arup & Partners, đơn vị hợp tác thiết kế, theo dõi nhiệt độ hàng ngày bên ngoài, dưới sàn và tại các độ cao ngang đầu gối, bàn làm việc cùng trần nhà. Biểu đồ đo đạc cho thấy nhiệt độ tòa nhà hầu như duy trì ổn định từ 23°C đến 25°C, ngoại trừ đợt nắng nóng hàng năm ngay trước mùa mưa tháng 10, và 3 ngày vào tháng 11 khi nhân viên tạp vụ vô tình tắt quạt vào ban đêm. Giếng trời giúp dẫn gió nên có thể mát hơn rất nhiều. Không khí tại đây trong lành hơn nhiều so với các tòa nhà dùng điều hòa, nơi có tới 30% lượng khí bị tuần hoàn tái sử dụng.

[Đoạn 10] Pearce, người chế giễu những tòa nhà bọc kính trơn nhẵn là “những căn lều tuyết giữa sa mạc Sahara”, gọi công trình lộ rõ dầm thép và đường ống của mình là “gai góc” (spiky). Thiết kế cổng vào lấy cảm hứng từ mũ đội đầu bằng lông nhím của bộ tộc Shona bản địa. Thang máy được tạo hình giống lồng trục hầm mỏ tại các mỏ kim cương ở Zimbabwe. Kiểu dáng vỏ quạt và đá ốp gợi nhắc đến tàn tích Great Zimbabwe – di chỉ lịch sử đặt tên cho đất nước.

[Đoạn 11] Đứng trên lối đi trên mái, nhìn xuống dòng người nhỏ bé như đàn mối bên dưới, Pearce bày tỏ hy vọng cây cối sẽ mọc tự nhiên trong giếng trời, chim bồ câu và dơi sẽ dọn vào sinh sống giống như loài nấm tổ mối, mở rộng hơn nữa hình ảnh ẩn dụ về một “cỗ máy hữu cơ”. Kiến trúc này, theo ông, là phong cách mang tính địa phương nhằm thích ứng với sinh quyển, kết nối kiến trúc đá cổ xưa của Zimbabwe và khai thác nguồn lực con người bản địa.

Tổng hợp từ vựng học thuật (Academic Vocabulary)

• Termite mound (n): Ụ mối, gò mối.

• Biomimicry / Nature-inspired design (n): Kiến trúc mô phỏng sinh học.

• Ventilation flue / Vent (n): Ống khói thông gió / Lỗ thông hơi.

• Fluctuation (n): Sự biến động, dao động (nhiệt độ, số liệu).

• Bottom line (n / idiom): Lợi nhuận ròng, kết quả tài chính cốt lõi.

• Atrium (n): Giếng trời, sảnh trung tâm thông tầng.

• Screened by cement arches (phrase): Được che chắn bởi các vòm bê tông.

• Rapid temperature swings (phrase): Biên độ dao động nhiệt độ ngày và đêm diễn ra nhanh.

• Exposed girders and pipes (phrase): Các dầm chịu lực và đường ống để lộ ra ngoài.

• Organic machine (metaphor): Cỗ máy hữu cơ (ẩn dụ công trình tự điều hòa như sinh vật sống).

Gợi ý đáp án bài đọc Sustainable Architecture Lessons From The Ant

Questions 1–5: Multiple Choice

1. Why do termite mounds have a system of vents? -> Đáp án: B (to enable the termites to produce food)

Dẫn chứng đoạn 3: “Termites in Zimbabwe build gigantic mounds inside which they farm a fungus that is their primary food source. This must be kept at exactly 30.5°C… The termites achieve this remarkable feat by building a system of vents in the mound.”

Phân tích: Hệ thống lỗ thông hơi giúp duy trì nhiệt độ cố định 30,5°C để nuôi dưỡng loại nấm – nguồn thức ăn chính (farm a fungus that is their primary food source). Như vậy mục đích cốt lõi là phục vụ việc tạo ra thức ăn (produce food).

2. Why was Eastgate cheaper to build than a conventional building? -> Đáp án: D (No air conditioners were needed.)

Dẫn chứng đoạn 4: “…the Eastgate’s owners saved $3.5 million on a $36 million building because an air-conditioning plant didn’t have to be imported.”

Phân tích: Tòa nhà tiết kiệm chi phí xây dựng ban đầu vì không phải chi tiền mua và nhập khẩu hệ thống điều hòa (no air conditioners were needed / didn’t have to be imported). Phương án B nói về chi phí vận hành sau này, không phải lý do giúp chi phí xây dựng rẻ hơn.

3. Why would a building like Eastgate not work efficiently in New York? -> Đáp án: A (Temperature change occurs seasonally rather than daily.)

Dẫn chứng đoạn 8: “This is all possible only because Harare… has rapid temperature swings: days as warm as 31°C commonly drop to 14°C at night. ‘You couldn’t do this in New York, with its fantastically hot summers and fantastically cold winters,’ Pearce said.”

Phân tích: Hệ thống của Eastgate dựa vào sự chênh lệch nhiệt độ ngày và đêm diễn ra nhanh chóng (daily temperature swings: ngày nóng đêm lạnh). Tại New York, sự biến thiên nhiệt độ chủ yếu mang tính mùa (seasonally: mùa hè cực nóng, mùa đông cực lạnh), khiến nguyên lý làm mát ban đêm tích trữ cho ban ngày không phát huy tác dụng.

4. What does Ove Arup’s data suggest about Eastgate’s temperature control system? -> Đáp án: C (It functions well for most of the year.)

Dẫn chứng đoạn 9: “Ove Arup’s graphs show that the temperature of the building has generally stayed between 23°C and 25°C with the exception of the annual hot spell… and three days in November…”

Phân tích: Biểu đồ dữ liệu khẳng định nhiệt độ luôn duy trì lý tưởng từ 23°C đến 25°C trong gần như cả năm, ngoại trừ một đợt nắng nóng ngắn trước mùa mưa và 3 ngày do sự cố quên bật quạt (with the exception of…), chứng minh hệ thống hoạt động rất tốt trong phần lớn thời gian (most of the year).

5. Pearce believes that his building would be improved by -> Đáp án: A (becoming more of a habitat for wildlife.)

Dẫn chứng đoạn 11: “…Pearce said he hoped plants would grow wild in the atrium and pigeons and bats would move into it like that termite fungus, further extending the whole ‘organic machine’ metaphor.”

Phân tích: Việc kiến trúc sư hy vọng cây cối mọc tự nhiên, chim bồ câu và dơi chuyển vào cư ngụ đồng nghĩa với việc ông muốn tòa nhà trở thành môi trường sống cho động thực vật tự nhiên (habitat for wildlife).

Questions 6–10: Sentence Completion

6. Đáp án: ceiling vents

Dẫn chứng đoạn 5: “As it rises and warms, it is drawn out via ceiling vents and finally exits through forty-eight brick chimneys.”

Phân tích: Không khí ấm bốc lên và thoát khỏi không gian các văn phòng qua các lỗ thông hơi trần nhà (ceiling vents).

7. Đáp án: (the) (brick) chimneys / 48 brick chimneys / forty-eight brick chimneys

Dẫn chứng đoạn 5: “…and finally exits through forty-eight brick chimneys.”

Phân tích: Điểm thoát khí cuối cùng để rời khỏi tòa nhà là qua hệ thống các ống khói bằng gạch (chimneys / brick chimneys).

8. Đáp án: cement arches

Dẫn chứng đoạn 6: “…all the windows are screened by cement arches that jut out more than a metre.”

Phân tích: Bộ phận ngăn ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào các cửa sổ là các mái vòm bằng xi măng vươn dài ra ngoài (cement arches).

9. Đáp án: (the) big fans

Dẫn chứng đoạn 7: “During summer’s cool nights, big fans flush air through the building seven times an hour to chill the hollow floors.”

Phân tích: Vào ban đêm khi nhiệt độ ngoài trời hạ xuống (drops), thiết bị đưa không khí mát vào làm lạnh các sàn rỗng là các quạt lớn (big fans).

10. Đáp án: (the) (small) heaters

Dẫn chứng đoạn 7: “For winter days, there are small heaters in the vents.”

Phân tích: Vào những ngày mùa đông giá rét, các thiết bị nâng nhiệt độ trong phòng là các máy sưởi nhỏ lắp trong ống thông khí (small heaters / heaters).

Questions 11–13: Pick from a List

Đáp án: A, D, E (theo thứ tự bất kỳ)

Dẫn chứng đoạn 10:

“The design of the entrances is based on the porcupine-quill headdresses of the local Shona tribe.” -> Lối vào (entrances – A) lấy cảm hứng từ mũ lông nhím của bộ tộc Shona.

“Elevators are designed to look like the mineshaft cages used in Zimbabwe’s diamond mines.” -> Thang máy (elevators – D) mô phỏng lồng tời mỏ kim cương.

“The shape of the fan covers, and the stone used in their construction, are echoes of Great Zimbabwe…” -> Vỏ quạt thông gió (fan covers – E) mang hình bóng tàn tích Great Zimbabwe.

Lưu ý phân tích bẫy: Các từ như quill (lông nhím), cages (lồng mỏ), stone (đá) là chi tiết vật liệu hoặc hình ảnh so sánh, không phải là “các bộ phận của tòa nhà” (parts of the Eastgate Building). Đề bài hỏi đích danh các bộ phận kiến trúc của công trình, do đó các danh từ chính xác là entrances, elevators, và fan covers.

Tòa nhà Eastgate là minh chứng thuyết phục cho thấy những bài học từ thiên nhiên, cụ thể là loài mối nhỏ bé, có thể giải quyết bài toán hóc búa về biến đổi khí hậu và tiêu thụ năng lượng trong ngành kiến trúc hiện đại. Về mặt kỹ thuật làm bài IELTS Reading, thí sinh cần lưu ý:

1. Đọc kỹ câu hỏi dạng lựa chọn danh sách (Pick from a list) để phân biệt giữa đối tượng chính (bộ phận kiến trúc) và hình ảnh so sánh (vật liệu/hoa văn văn hóa).

2. Phân biệt rõ sự khác nhau giữa biến động nhiệt độ theo chu kỳ ngày – đêm (daily) và biến động theo mùa (seasonal) để không bị mất điểm ở các câu suy luận địa lý.

Cảm ơn các bạn đã theo dõi bài viết của trung tâm ngoại ngữ ECE. Các bạn hãy thường xuyên truy cập website ece.edu.vn để tìm hiểu nhiều bài đọc hữu ích về IELTS nhé.