Cambridge IELTS 21 – Test 3, passage 3: Rethinking The Past IELTS Reading Answers

Trong suốt nhiều thập kỷ, lịch sử tiến hóa của nhân loại thường được miêu tả như một đường thẳng tuyến tính, nơi loài người hiện đại (Homo sapiens) xuất hiện đột ngột cùng với những “đặc quyền” độc tôn về trí tuệ, nghệ thuật và cấu trúc xã hội phụ quyền. Thế nhưng, hàng loạt phát hiện khảo cổ học chấn động gần đây đã buộc giới khoa học phải nhìn nhận lại: từ cấu trúc gỗ liên kết nửa triệu năm tuổi tại Thác Kalambo, những nét chạm khắc bí ẩn của loài người não nhỏ Homo naledi, cho đến sự sụp đổ của định kiến “Đàn ông săn bắn, phụ nữ ở nhà”. Bài đọc Rethinking the Past (Cambridge IELTS 21 – Test 3, Passage 3) đưa người đọc vào một cuộc cách mạng tư duy, tái định hình nguồn gốc hành vi văn minh và vai trò giới trong xã hội tiền sử.

Thuộc chủ đề khảo cổ học, nhân chủng học & Tiến hóa (Archaeology, Anthropology & Evolution), Passage 3 mang đặc trưng của một bài đọc học thuật phản biện với mật độ luận điểm dày đặc. Đề thi kiểm tra thí sinh qua 3 dạng bài trọng tâm: Trắc nghiệm 4 lựa chọn (Multiple Choice), nối phần kết thúc câu (Matching Sentence Endings) và Đúng/Sai/Không xác định theo quan điểm tác giả (Yes/No/Not Given). Trung tâm ngoại ngữ ECE sẽ giúp bạn giải mã chi tiết bài đọc này, hãy cùng theo dõi bài viết!

Nội dung bài đọc (Reading Passage)

Rethinking the Past

[Paragraph 1] It is by now a truism that the story of human evolution is being rethought. Discoveries have come thick and fast over the last decade or so, and these have forced us to rethink many crucial points, such as how old our species is – about 300,000 years old as opposed to 200,000 – and what extinct hominins, such as our cousins the Neanderthals, were really like. But because there are so many species and eras involved, it’s hard to discern the common threads linking them.

[Paragraph 2] However, I do think it’s possible to draw out some overall messages from the blizzard of archaeological finds in recent years. Two things stand out to me. One is the growing evidence that many supposedly ‘advanced’ behaviours, such as architecture and art, can be traced much further back in time than we thought, often to hominin species that existed before modern humans. And the other is that we have badly misunderstood gender roles in prehistoric societies, imposing patriarchal values onto cultures that had very different ideas about how women should behave.

[Paragraph 3] Let’s start with architecture. At Kalambo Falls in Zambia, researchers found buried logs that had been shaped with stone tools so that they interlocked. They seem to have once been part of a larger structure, perhaps a building. This would be unsurprising if they weren’t 476,000 years old. That’s almost 200,000 years before our species, Homo sapiens, evolved. Extinct hominins also managed to settle in extreme places. For instance, we now know that extinct hominins such as the Denisovans lived on the frozen heights of high-altitude regions 200,000 years ago – upending the old notion that such environments were only settled by modern humans around 3,600 years ago.

[Paragraph 4] Art also seems to have been invented by older hominins. We have had evidence for a long time now that Neanderthals painted on cave walls. Even earlier species, such as Homo erectus, may also have made art, for example by engraving patterns on shells. By far the most contentious claim in this area is that Homo naledi made art. H. naledi lived around 250,000 years ago, making it a contemporary of our species. However, it had quite a small brain, typical of older hominins – and was therefore, according to palaeoanthropological dogma, incapable of complex behaviours. Nevertheless, in the Rising Star cave system in South Africa where the H. naledi remains were found, researchers have found what seem to be etchings – resembling rudimentary artwork – on the cave walls, though these have yet to be firmly dated.

[Paragraph 5] To say these claims about H. naledi are controversial is to understate the situation. Many experts say the evidence presented so far is completely inadequate to support them. The dispute has only been heightened by the way the results were released, in a non-traditional journal that publishes peer reviews publicly alongside the paper. My views on the H. naledi controversy are complicated. I do think more evidence is needed: in particular with regard to the dating of the etchings. At the same time, I think the species’ small brains are a distraction. Palaeoanthropologists got fixated on brain size because it was what they could see: if what you have is skeletons, then all you know about brains are their shapes and sizes. But other properties, such as the brain’s internal wiring, are surely equally important and may explain how a species like H. naledi might have been capable of complex behaviours, despite their small brains.

[Paragraph 6] In a sense, we shouldn’t be surprised that so many of these behaviours had their origins in older, extinct hominins. Evolution usually works by incremental steps and so does technology. The first birds weren’t great at flying, and the first mobile phones weren’t great at, well, anything really. The idea that there was a sudden explosion of intelligence and creativity at some point in our evolution isn’t inherently ridiculous: sometimes a system hits a tipping point and undergoes runaway change. But there was never that much evidence that human evolution worked this way. Instead, it seems the Neanderthals and many others all walked so we could run.

[Paragraph 7] One way or another, the H. naledi story is going to be an example of letting our preconceptions get in the way of the evidence. The same is true for our ideas about gender in prehistory. Archaeology was invented by individuals with now unfashionably patriarchal views about gender, and those notions fed into their research. Today’s researchers are trying to unpick this stuff, and there have been some significant steps in recent years.

[Paragraph 8] Perhaps the most dramatic was the demolition of ‘Man the Hunter’. This was the idea, promoted for decades, that in most prehistoric societies the men went out to hunt and the women looked after the home. However, a meta-analysis published in June 2023 compiled data on several dozen foraging societies and found women hunted in 80 per cent of them. In line with this, it emerged that an ancient spear-throwing tool called an atlatl enables women to launch projectiles at the same speed as men. We have also seen growing evidence of women occupying positions of authority in ancient societies. The Viking queen Thyra may have helped unify Denmark in the 900s. Going further back, an Iberian leader from around 4000 years ago turned out to be female, not male as many had assumed, when proteins in her teeth were analysed.

[Paragraph 9] It seems that the more we find out about past societies, the more our preconceptions about the ways society ‘has to be’ turn out to be wrong. Inequality, authoritarianism and patriarchy aren’t inevitable. They’re choices, and prehistory shows us that we can choose differently.

Questions

Questions 27–30

Choose the correct letter, A, B, C or D.

Write the correct letter in boxes 27–30 on your answer sheet.

27. What is the writer doing in the second paragraph?

A. pinpointing some key changes in our understanding of prehistory

B. outlining some aspects of prehistory which are still poorly understood

C. summarising some attitudes towards recent archaeological revelations

D. giving an overview of some current disagreements among archaeologists

28. In the sixth paragraph, the writer mentions mobile phones to make the point that

A. most developments happen in a gradual way.

B. innovation can come from a variety of sources.

C. not all technological advancements are positive.

D. the path of evolution can often be unpredictable.

29. In the seventh paragraph, the phrase ‘unpick this stuff’ refers to the task of

A. assessing the impact of certain recent research findings.

B. questioning the authenticity of evidence used in earlier research.

C. conducting research into how prehistoric societies were organised.

D. reevaluating research influenced by outdated beliefs about society.

30. What does the writer suggest in the final paragraph?

A. Studying past societies could help us create a fairer society today.

B. We should not judge past societies by the standards of modern society.

C. We still have much to learn about how societies have evolved over history.

D. There is more than one way to interpret evidence about societies in prehistoric times.

Questions 31–34

Complete each sentence with the correct ending, A–F, below.

Write the correct letter, A–F, in boxes 31–34 on your answer sheet.

List of Endings:

A. Homo sapiens emerged at an earlier point in time than experts previously believed.

B. previous assumptions about who had power in the prehistoric world were inaccurate.

C. gender roles in extinct hominin species were different from those in Homo sapiens societies.

D. experts may have been mistaken about who looked for food in early human communities.

E. Homo sapiens was probably not the only species capable of sophisticated workmanship.

F. other species managed to survive in harsh environments before the arrival of Homo sapiens.

31. The findings at Kalambo Falls revealed that _______________

32. Evidence from high-altitude regions suggests that _______________

33. An academic publication from June 2023 shows that _______________

34. Analysis of a 4000-year-old Iberian leader indicates that _______________

Questions 35–40

Do the following statements agree with the views of the writer in Reading Passage 3?

In boxes 35–40 on your answer sheet, write:

• YES — if the statement agrees with the views of the writer

• NO — if the statement contradicts the views of the writer

• NOT GIVEN — if it is impossible to say what the writer thinks about this

35. It seems likely that the Neanderthals’ cave paintings were the first examples of artwork ever created.

36. It is very rare to find prehistoric artwork carved onto shells.

37. The methods which the researchers used to examine the Rising Star cave system were rather unconventional.

38. It is unclear how old the etchings in the Rising Star cave system are.

39. The means used to publicise the findings from the Rising Star cave system added to the controversy that surrounds them.

40. The size of H. naledi brains is a key factor in the question of whether these hominins were able to produce art.

Dịch nghĩa bài đọc hoàn chỉnh

[Đoạn 1] Việc câu chuyện về sự tiến hóa của loài người đang được viết lại giờ đây đã trở thành một chân lý hiển nhiên. Các phát hiện khảo cổ học liên tiếp xuất hiện dồn dập trong khoảng một thập kỷ qua, buộc chúng ta phải tư duy lại nhiều luận điểm cốt lõi — chẳng hạn như tuổi đời của loài chúng ta (khoảng 300.000 năm thay vì 200.000 năm như trước đây) và bản chất thực sự của các tông người đã tuyệt chủng như người Neanderthal. Nhưng bởi vì có quá nhiều loài và niên đại liên quan, rất khó để nhận ra những sợi dây liên kết xuyên suốt giữa chúng.

[Đoạn 2] Dù vậy, tôi tin rằng chúng ta hoàn toàn có thể rút ra một số thông điệp tổng thể từ cơn bão phát hiện khảo cổ học những năm gần đây. Có hai điều nổi bật nhất đối với tôi: Thứ nhất, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy nhiều hành vi được coi là “tiên tiến” — như kiến trúc và nghệ thuật — có thể truy nguyên về thời điểm xa xưa hơn nhiều so với chúng ta từng nghĩ, thường thuộc về những loài người cổ đã tồn tại trước con người hiện đại. Và thứ hai, chúng ta đã hiểu sai lầm nghiêm trọng về vai trò giới trong các xã hội tiền sử, khi tự ý áp đặt các giá trị phụ quyền lên những nền văn hóa vốn có quan niệm rất khác về hành vi của phụ nữ.

[Đoạn 3] Hãy bắt đầu với kiến trúc. Tại Thác Kalambo ở Zambia, các nhà nghiên cứu đã tìm thấy những thân gỗ bị chôn vùi được đẽo gọt bằng công cụ đá để khớp mộng đan xen vào nhau. Chúng dường như từng là một phần của một cấu trúc lớn hơn, có thể là một công trình xây dựng. Điều này sẽ chẳng có gì đáng ngạc nhiên nếu chúng không có niên đại lên tới 476.000 năm tuổi — tức gần 200.000 năm trước khi loài Homo sapiens chúng ta tiến hóa. Các loài người cổ tuyệt chủng cũng đã biết định cư ở những vùng đất vô cùng khắc nghiệt. Chẳng hạn, hiện nay chúng ta biết rằng người Denisovan đã sinh sống trên những vùng cao băng giá từ 200.000 năm trước — đảo lộn hoàn toàn quan niệm cũ cho rằng các môi trường khắc nghiệt như vậy chỉ được con người hiện đại khai phá khoảng 3.600 năm trước.

[Đoạn 4] Nghệ thuật dường như cũng được phát minh bởi các loài người cổ xưa hơn. Từ lâu chúng ta đã có bằng chứng cho thấy người Neanderthal từng vẽ tranh trên vách hang động. Ngay cả những loài sớm hơn như Homo erectus cũng có thể đã sáng tạo nghệ thuật, ví dụ như khắc họa tiết lên vỏ sò. Cho đến nay, tuyên bố gây tranh cãi gay gắt nhất trong lĩnh vực này là việc Homo naledi biết làm nghệ thuật. H. naledi sống cách đây khoảng 250.000 năm, cùng thời với loài người chúng ta. Tuy nhiên, loài này có bộ não khá nhỏ, đặc trưng của các loài vượn người cổ — và do đó, theo giáo điều nhân chủng học cổ đại, chúng không có khả năng thực hiện các hành vi phức tạp. Dẫu vậy, tại hệ thống hang động Rising Star ở Nam Phi nơi hài cốt H. naledi được tìm thấy, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra những vết khắc — trông giống như tác phẩm nghệ thuật sơ khai — trên vách hang, mặc dù những vết khắc này vẫn chưa được xác định niên đại chính xác.

[Đoạn 5] Nói rằng những tuyên bố về H. naledi gây tranh cãi là còn nói giảm nói tránh. Nhiều chuyên gia khẳng định bằng chứng được đưa ra cho đến nay hoàn toàn không đủ sức thuyết phục. Cuộc tranh luận càng bị đẩy lên cao bởi cách thức công bố kết quả: trên một tạp chí phi truyền thống chuyên công khai các phản biện ngang hàng song song với bài báo. Quan điểm của tôi về cuộc tranh cãi H. naledi khá phức tạp. Tôi cho rằng cần thêm bằng chứng, đặc biệt là về niên đại của các vết khắc. Đồng thời, tôi nghĩ bộ não nhỏ của loài này chỉ là yếu tố gây xao nhãng. Các nhà nhân chủng học cổ quá chú tâm vào kích thước não vì đó là thứ duy nhất họ có thể nhìn thấy: nếu những gì bạn có trong tay chỉ là các bộ xương, thì tất cả những gì bạn biết về não bộ chỉ là hình dạng và kích thước của chúng. Nhưng các đặc tính khác, chẳng hạn như mạng lưới liên kết bên trong não bộ (internal wiring), chắc chắn cũng quan trọng không kém và có thể giải thích tại sao một loài như H. naledi vẫn có khả năng thực hiện các hành vi phức tạp dù sở hữu bộ não nhỏ.

[Đoạn 6] Ở một khía cạnh nào đó, chúng ta không nên ngạc nhiên khi thấy rất nhiều hành vi này có nguồn gốc từ các loài người cổ tuyệt chủng. Tiến hóa thường vận hành qua các bước tích lũy dần dần (incremental steps), và công nghệ cũng vậy. Những loài chim đầu tiên bay không hề giỏi, và những chiếc điện thoại di động đời đầu thực sự cũng chẳng làm được việc gì ra hồn. Quan niệm cho rằng có một sự bùng nổ trí thông minh và sáng tạo đột ngột tại một thời điểm nào đó trong quá trình tiến hóa không hẳn là vô lý: đôi khi một hệ thống đạt tới điểm bùng phát (tipping point) và trải qua sự biến đổi phi mã. Nhưng chưa bao giờ có nhiều bằng chứng cho thấy sự tiến hóa của loài người hoạt động theo cách đó. Thay vào đó, dường như người Neanderthal và nhiều loài khác đã bước đi chậm rãi để chúng ta có thể chạy nhanh như ngày nay.

[Đoạn 7] Dù bằng cách này hay cách khác, câu chuyện về H. naledi sẽ là một ví dụ điển hình của việc để định kiến cản trở bằng chứng khoa học. Điều tương tự cũng đúng với những quan niệm của chúng ta về giới tính trong thời tiền sử. Ngành khảo cổ học vốn được khai sinh bởi những cá nhân mang quan điểm phụ quyền lỗi thời về giới, và những định kiến đó đã ăn sâu vào các nghiên cứu của họ. Các nhà nghiên cứu ngày nay đang nỗ lực bóc tách và giải mã lại mớ định kiến này (unpick this stuff), và đã có những bước tiến đáng kể trong những năm gần đây.

[Đoạn 8] Đáng kinh ngạc nhất có lẽ là sự sụp đổ của học thuyết “Người đàn ông săn bắn” (Man the Hunter). Đây là tư tưởng được cổ súy suốt nhiều thập kỷ cho rằng trong hầu hết các xã hội tiền sử, đàn ông ra ngoài săn bắn còn phụ nữ ở nhà trông nom tổ ấm. Tuy nhiên, một phân tích tổng hợp công bố vào tháng 6 năm 2023 đã tổng hợp dữ liệu từ hàng chục xã hội săn bắt hái lượm và phát hiện ra rằng phụ nữ tham gia săn bắn ở 80% các xã hội đó. Đi kèm với điều này, các nhà khoa học nhận thấy một công cụ phóng lao cổ đại tên là atlatl cho phép phụ nữ phóng vũ khí với vận tốc ngang ngửa nam giới. Chúng ta cũng chứng kiến ngày càng nhiều bằng chứng về việc phụ nữ nắm giữ các vị trí quyền lực tối cao trong các xã hội cổ đại. Nữ hoàng Viking Thyra có thể đã góp công thống nhất Đan Mạch vào những năm 900. Lùi xa hơn nữa, một thủ lĩnh người Iberia từ khoảng 4.000 năm trước hóa ra lại là nữ giới, chứ không phải nam giới như nhiều người từng suy đoán, sau khi các protein trong răng của bà được đem đi phân tích.

[Đoạn 9] Dường như chúng ta càng tìm hiểu nhiều về các xã hội trong quá khứ, những định kiến của chúng ta về cách xã hội “phải vận hành” càng bộc lộ là sai lầm. Bất bình đẳng, chế độ chuyên chế và chế độ phụ quyền không phải là điều tất yếu. Đó là những sự lựa chọn, và thời tiền sử chứng minh cho chúng ta thấy rằng chúng ta hoàn toàn có thể lựa chọn khác đi.

Tổng hợp từ vựng học thuật trọng tâm của bài đọc

Từ vựng / Cụm từ	Phân loại	Nghĩa trong bài đọc
Extinct hominins	Cụm danh từ	Các loài thuộc tông người đã tuyệt chủng
Interlocked logs	Cụm danh từ	Các khúc gỗ đẽo gọt khớp mộng đan xen
Upending the old notion	Cụm động từ	Đảo lộn / lật ngược quan niệm cũ
Palaeoanthropological dogma	Cụm danh từ	Giáo điều nhân chủng học cổ đại
Brain’s internal wiring	Cụm danh từ	Mạng lưới liên kết tế bào thần kinh bên trong não
Incremental steps	Cụm danh từ	Các bước tiến tích lũy / tiến triển dần dần
Unpick outdated notions	Cụm động từ	Bóc tách / phân tích tháo gỡ các định kiến cũ
Meta-analysis	Danh từ	Phân tích tổng hợp (tổng hợp dữ liệu nhiều nghiên cứu)

Gợi ý đáp án bài đọc Rethinking the Past

Questions 27–30: Multiple Choice

27. What is the writer doing in the second paragraph? -> Đáp án: A (pinpointing some key changes in our understanding of prehistory)

Dẫn chứng đoạn 2: “Two things stand out to me. One is the growing evidence that many supposedly ‘advanced’ behaviours… can be traced much further back… And the other is that we have badly misunderstood gender roles…”

Phân tích: Tác giả chỉ ra hai thay đổi bước ngoặt trong nhận thức về tiền sử: hành vi văn minh có nguồn gốc cổ hơn nhiều và vai trò giới đã bị hiểu sai. Hành động này chính là xác định những thay đổi then chốt trong nhận thức (pinpointing some key changes).

Loại trừ: B sai vì tác giả nói về những điều đã được làm sáng tỏ chứ không phải những điều chưa hiểu rõ; C sai vì không tóm tắt thái độ công chúng; D sai vì không nêu sự bất đồng ý kiến của các nhà khảo cổ học.

28. In the sixth paragraph, the writer mentions mobile phones to make the point that -> Đáp án: A (most developments happen in a gradual way.)

Dẫn chứng đoạn 6: “Evolution usually works by incremental steps and so does technology. The first birds weren’t great at flying, and the first mobile phones weren’t great at, well, anything really.”

Phân tích: Tác giả đưa ví dụ về chim thời kỳ đầu và điện thoại di động đời đầu để minh chứng rằng tiến hóa và công nghệ đều vận hành theo từng bước tiến nhỏ, tích lũy dần (incremental steps = in a gradual way).

Loại trừ: B, C, D không phản ánh ý nghĩa của ví dụ về các bước tiến hóa tích lũy dần dần.

29. In the seventh paragraph, the phrase ‘unpick this stuff’ refers to the task of -> Đáp án: D (reevaluating research influenced by outdated beliefs about society.)

Dẫn chứng đoạn 7: “Archaeology was invented by individuals with now unfashionably patriarchal views about gender, and those notions fed into their research. Today’s researchers are trying to unpick this stuff…”

Phân tích: Cụm unpick this stuff ám chỉ việc tháo gỡ và đánh giá lại các nghiên cứu cũ vốn bị chi phối bởi tư tưởng phụ quyền lỗi thời (patriarchal views fed into research -> reevaluating research influenced by outdated beliefs).

Loại trừ: A, B, C sai lệch trọng tâm về tư tưởng phụ quyền cũ trong nghiên cứu khảo cổ.

30. What does the writer suggest in the final paragraph? -> Đáp án: A (Studying past societies could help us create a fairer society today.)

Dẫn chứng đoạn 9: “Inequality, authoritarianism and patriarchy aren’t inevitable. They’re choices, and prehistory shows us that we can choose differently.”

Phân tích: Bằng việc chỉ ra xã hội tiền sử không tất yếu rơi vào bất bình đẳng và phụ quyền, tác giả gợi mở rằng nghiên cứu quá khứ giúp chúng ta có thể lựa chọn xây dựng một xã hội công bằng hơn ngày nay (create a fairer society today).

Loại trừ: B, C, D không khớp với thông điệp triết học đúc kết ở câu kết bài.

Questions 31–34: Matching Sentence Endings

31. The findings at Kalambo Falls revealed that -> Đáp án: E (Homo sapiens was probably not the only species capable of sophisticated workmanship.)

Dẫn chứng đoạn 3: Các khúc gỗ đẽo gọt khớp mộng (interlocked logs) có niên đại 476.000 năm tuổi, trước khi Homo sapiens tiến hóa gần 200.000 năm (200,000 years before our species evolved). Điều này chứng minh loài người hiện đại không phải là loài duy nhất biết chế tác công trình tinh xảo (sophisticated workmanship).

32. Evidence from high-altitude regions suggests that -> Đáp án: F (other species managed to survive in harsh environments before the arrival of Homo sapiens.)

Dẫn chứng đoạn 3: Người Denisovan (extinct hominins) đã sống trên vùng cao băng giá (frozen heights of high-altitude regions) 200.000 năm trước, lật ngược quan niệm chỉ Homo sapiens mới định cư được ở đây cách đây 3.600 năm -> các loài khác đã sinh tồn ở môi trường khắc nghiệt trước khi loài người hiện đại xuất hiện.

33. An academic publication from June 2023 shows that -> Đáp án: D (experts may have been mistaken about who looked for food in early human communities.)

Dẫn chứng đoạn 8: Phân tích tháng 6/2023 chứng minh phụ nữ tham gia săn bắt ở 80% xã hội săn bắt hái lượm (foraging societies), lật đổ quan niệm chỉ có đàn ông mới săn mồi (Man the Hunter). Điều này cho thấy giới chuyên gia trước đây đã lầm tưởng về đối tượng tìm kiếm thức ăn (who looked for food).

34. Analysis of a 4000-year-old Iberian leader indicates that -> Đáp án: B (previous assumptions about who had power in the prehistoric world were inaccurate.)

Dẫn chứng đoạn 8: Phân tích protein trong răng của một thủ lĩnh Iberia 4.000 năm trước hé lộ đó là phụ nữ, chứ không phải nam giới như nhiều người từng giả định (female, not male as many had assumed). Điều này chứng minh các giả định trước đây về người nắm quyền lực (who had power) trong thế giới tiền sử là không chính xác.

Questions 35–40: Yes / No / Not Given

35. It seems likely that the Neanderthals’ cave paintings were the first examples of artwork ever created. -> Đáp án: NO

Dẫn chứng đoạn 4: “Even earlier species, such as Homo erectus, may also have made art, for example by engraving patterns on shells.”

Phân tích: Tác giả chỉ ra các loài xuất hiện trước người Neanderthal như Homo erectus có thể đã làm nghệ thuật từ sớm hơn. Do đó nhận định tranh hang động Neanderthal là tác phẩm nghệ thuật đầu tiên từng được tạo ra là mâu thuẫn -> NO.

36. It is very rare to find prehistoric artwork carved onto shells. -> Đáp án: NOT GIVEN

Dẫn chứng đoạn 4: Tác giả chỉ đề cập Homo erectus khắc hoa văn lên vỏ sò như một ví dụ về nghệ thuật, hoàn toàn không đưa ra đánh giá về việc tìm thấy các vỏ sò này là rất hiếm gặp (very rare) hay phổ biến -> NOT GIVEN.

37. The methods which the researchers used to examine the Rising Star cave system were rather unconventional. -> Đáp án: NOT GIVEN

Dẫn chứng đoạn 5: Bài đọc chỉ nhắc đến cách thức công bố kết quả là phi truyền thống (in a non-traditional journal), hoàn toàn không đề cập đến phương pháp khảo sát hang động (methods used to examine the cave) có lập dị hay khác thường hay không -> NOT GIVEN.

38. It is unclear how old the etchings in the Rising Star cave system are. -> Đáp án: YES

Dẫn chứng đoạn 4: “…what seem to be etchings… on the cave walls, though these have yet to be firmly dated.”

Phân tích: Cụm từ have yet to be firmly dated (chưa được xác định niên đại chắc chắn) đồng nghĩa hoàn toàn với unclear how old the etchings are -> YES.

39. The means used to publicise the findings from the Rising Star cave system added to the controversy that surrounds them. -> Đáp án: YES

Dẫn chứng đoạn 5: “The dispute has only been heightened by the way the results were released, in a non-traditional journal that publishes peer reviews publicly…”

Phân tích: Tranh cãi bị thổi bùng (dispute heightened) bởi cách thức công bố kết quả (means used to publicise -> way the results were released) -> YES.

40. The size of H. naledi brains is a key factor in the question of whether these hominins were able to produce art. -> Đáp án: NO

Dẫn chứng đoạn 5: “At the same time, I think the species’ small brains are a distraction… other properties, such as the brain’s internal wiring, are surely equally important…”

Phân tích: Tác giả khẳng định việc chú mục vào kích thước não nhỏ chỉ là yếu tố gây xao nhãng (a distraction), chứ không phải là yếu tố then chốt (key factor) để định đoạt khả năng làm nghệ thuật -> NO.

Tổng kết lại, bài đọc Rethinking the Past không chỉ làm phong phú thêm kho tàng tri thức về tiến hóa nhân loại, mà còn mang đến một bài học triết học sâu sắc: quá khứ tiền sử không phải là nơi để hợp thức hóa những định kiến hiện đại, mà là minh chứng cho thấy tổ tiên chúng ta đã từng sống linh hoạt, sáng tạo và bình đẳng hơn rất nhiều so với những gì các giáo điều cũ từng vẽ ra.

Đối với phần thi IELTS Reading, bài học rút ra từ Passage 3 mang tính phân loại cao này là sự cẩn trọng khi phân biệt giữa chi tiết thực tế của bài đọc với các giả định chưa được đề cập (Not Given), cùng kỹ năng nắm bắt mạch tư duy phản biện của tác giả để xử lý trọn vẹn dạng bài Multiple Choice và Matching Sentence Endings. ECE chúc bạn ôn luyện hiệu quả và tự tin chinh phục band điểm mục tiêu trong trọn bộ Cambridge IELTS 21!