Ancient Chinese Chariots IELTS Reading: Dịch nghĩa & đáp án bài đọc

Trong lịch sử chiến tranh cổ đại, xe ngựa kéo (chariot) không chỉ đơn thuần là một phương tiện vận chuyển, mà còn là đỉnh cao của kỹ nghệ cơ khí và là biểu tượng tối cao cho uy quyền của các vương triều. Bài đọc Ancient Chinese Chariots dẫn dắt người học quay ngược thời gian về thời kỳ nhà Thương và nhà Tần của Trung Hoa cổ đại, nơi những phát hiện khảo cổ chấn động như lăng mộ Phụ Hảo hay đội quân đất nung đã lật mở những kỹ thuật chế tác bánh xe tinh vi đến kinh ngạc.

Đối với người học IELTS, đây là một văn bản thử thách cao độ về khả năng đọc hiểu chi tiết kỹ thuật (Technical Reading). Bài đọc đòi hỏi thí sinh phải bóc tách chính xác cấu trúc cơ học của các bộ phận xe ngựa, đồng thời đối soát logic chặt chẽ giữa các ghi chép lịch sử và bằng chứng thực địa được khai quật. Các bạn hãy cùng ECE giải mã bài đọc này nhé!

Nội dung bài đọc (Reading Passage)

Paragraph A

The Shang Dynasty or Yin Dynasty, according to traditional historiography, ruled in the Yellow River valley in the second millennium. Archaeological work at the Ruins of Yin (near modern-day Anyang), which has been identified as the last Shang capital, uncovered eleven major Yin royal tombs and the foundations of palaces and ritual sites, containing weapons of war and remains from both animal and human sacrifices.

Paragraph B

The Tomb of Fu Hao is an archaeological site at Yinxu, the ruins of the ancient Shang Dynasty capital Yin, within the modern city of Anyang in Henan Province, China. Discovered in 1976, it was identified as the final resting place of the queen and military general Fu Hao. The artifacts unearthed within the grave included jade objects, bone objects, bronze objects etc. These grave goods are confirmed by the oracle texts, which constitute almost all of the first hand written record we possess of the Shang Dynasty. Below the corpse was a small pit holding the remains of six sacrificial dogs and along the edge lay the skeletons of human slaves, evidence of human sacrifice.

Paragraph C

The Terracotta Army was discovered on 29 March 1974 to the east of Xian in Shaanxi. The terracotta soldiers were accidentally discovered when a group of local farmers was digging a well during a drought around 1.6 km (1 mile) east of the Qin Emperors tomb around at Mount Li (Lishan), a region riddled with underground springs and watercourses. Experts currently place the entire number of soldiers at 8,000 — with 130 chariots (130 cm long), 530 horses and 150 cavalry horses helping to ward off any dangers in the afterlife. In contrast, the burial of Tutankhamun yielded six complete but dismantled chariots of unparalleled richness and sophistication. Each was designed for two people (90 cm long) and had its axle sawn through to enable it to be brought along the narrow corridor into the tomb.

Paragraph D

Excavation of ancient Chinese chariots has confirmed the descriptions of them in the earliest texts. Wheels were constructed from a variety of woods: elm provided the hub, rose-wood the spokes and oak the felloes. The hub was drilled through to form an empty space into which the tampering axle was fitted, the whole being covered with leather to retain lubricating oil. Though the number of spokes varied, a wheel by the fourth century BC usually had eighteen to thirty-two of them. Records show how elaborate was the testing of each completed wheel: flotation and weighing were regarded as the best measures of balance, but even the empty spaces in the assembly were checked with millet grains. One outstanding constructional asset of the ancient Chinese wheel was dishing. Dishing refers to the dish-like shape of an advanced wooden wheel, which looks rather like a flat cone. On occasion they chose to strengthen a dished wheel with a pair of struts running from rim to rim on each of the hub. As these extra supports were inserted separately into the felloes, they would have added even greater strength to the wheel. Leather wrapped up the edge of the wheel aimed to retain bronze.

Paragraph E

Within a millennium, however, Chinese chariot-makers had developed a vehicle with shafts, the precursor of the true carriage or cart. This design did not make its appearance in Europe until the end of the Roman Empire. Because the shafts curved upwards, and the harness pressed against a horse’s shoulders, not his neck, the shaft chariot was incredibly efficient. The halberd was also part of chariot standard weaponry. This halberd usually measured well over 3 metres in length, which meant that a chariot warrior wielding it sideways could strike down the charioteer in a passing chariot. The speed of chariot which was tested on the sand was quite fast. At speed these passes were very dangerous for the crews of both chariots.

Paragraph F

The advantages offered by the new chariots were not entirely missed. They could see how there were literally the warring states, whose conflicts lasted down the Qin unification of China. Qin Shi Huang was buried in the most opulent tomb complex ever constructed in China, a sprawling, city-size collection of underground caverns containing everything the emperor would need for the afterlife. Even a collection of terracotta armies called Terracotta Warriors was buried in it. The ancient Chinese, along with many cultures including ancient Egyptians, believed that items and even people buried with a person could be taken with him to the afterlife.

Questions

Questions 14 – 17

Do the following statements agree with the views of the writer in Reading Passage? In boxes 14 – 17 on your answer sheet, write:

• TRUE if the statement agrees with the information

• FALSE if the statement contradicts the information

• NOT GIVEN if there is no information on this

14. When the Tomb of Fu Hao was discovered, the written records of the grave goods proved to be accurate.

15. Human skeletons in Anyang tomb were identified as soldiers who were killed in the war.

16. The Terracotta Army was discovered by people living nearby, by chance.

17. The size of the King Tutankhamun’s tomb is bigger than that of the Qin Emperors’ tomb.

Questions 18 – 23

Complete the notes below. Choose ONE WORD ONLY from the passage for each answer. Write your answers in boxes 18 – 23 on your answer sheet.

Technical Design of the Ancient Chinese Wheel

The hub is made of wood from the tree of 18. _______________.

The room through the hub was to put tempering axle in which is wrapped up by leather aiming to retain 19. _______________.

The number of spokes varied from 18 to 20. _______________.

The shape of wheel resembles a 21. _______________.

Two 22. _______________ were used to strengthen the wheel.

Leather wrapped up the edge of the wheel aimed to remain 23. _______________.

Questions 24 – 26

Answer the questions below. Choose NO MORE THAN THREE WORDS AND/OR A NUMBER from the passage for each answer. Write your answers in boxes 24 – 26 on your answer sheet.

24. What body part of horse was released the pressure from to the shoulder?

25. What kind road surface did the researchers measure the speed of the chariot?

26. What part of his afterlife palace was the Emperor Qin Shi Huang buried?

Dịch nghĩa bài đọc hoàn chỉnh

[Đoạn A]

Triều đại nhà Thương hay vương triều triều Yên, theo ghi chép lịch sử truyền thống, đã cai trị thung lũng sông Hoàng Hà vào thiên niên kỷ thứ hai trước Công nguyên. Công tác khảo cổ tại Phế tích Yên (gần An Dương ngày nay), nơi được xác định là kinh đô cuối cùng của nhà Thương, đã để lộ 11 ngôi mộ hoàng gia lớn cùng nền móng của các cung điện, khu tế lễ, bên trong chứa nhiều vũ khí chiến tranh và tàn tích của việc hiến tế cả động vật lẫn con người.

[Đoạn B]

Mộ Phụ Hảo là một di chỉ khảo cổ tại Ân Khương, phế tích kinh đô Yên cổ đại của nhà Thương, nằm trong thành phố An Dương hiện đại thuộc tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Được phát hiện vào năm 1976, nơi này được xác định là nơi an nghỉ cuối cùng của vương hậu đồng thời là nữ tướng quân Phụ Hảo. Các hiện vật được khai quật trong mộ bao gồm đồ ngọc, đồ xương, đồ đồng, v.v. Những đồ tùy táng này được xác nhận bởi các văn tự giáp cốt (chữ khắc trên mai rùa, xương thú), cấu thành nên hầu hết các ghi chép viết tay trực tiếp mà chúng ta có được về nhà Thương. Bên dưới thi thể là một hố nhỏ chứa di hài của 6 con chó hiến tế và dọc theo cạnh mộ là bộ xương của các nô lệ vương triều, bằng chứng rõ ràng cho tập tục hiến tế người.

[Đoạn C]

Đội quân Đất nung được phát hiện vào ngày 29 tháng 3 năm 1974 ở phía đông Tây An thuộc tỉnh Thiểm Tây. Các binh sĩ đất nung được phát hiện một cách tình cờ khi một nhóm nông dân địa phương đang đào giếng trong một đợt hạn hán ở vị trí cách lăng mộ hoàng đế nhà Tần khoảng 1,6 km (1 dặm) về phía đông tại Ly Sơn, một vùng đất có nhiều mạch nước ngầm và dòng nước chảy dưới lòng đất. Các chuyên gia hiện xếp tổng số binh sĩ lên tới 8.000 cá thể — cùng với 130 xe ngựa (dài 130 cm), 530 con ngựa và 150 chiến mã kỵ binh nhằm giúp ngăn chặn mọi mối nguy hiểm ở thế giới bên kia. Ngược lại, lăng mộ của Tutankhamun lại mang đến 6 chiếc xe ngựa hoàn chỉnh nhưng đã bị tháo rời với sự xa hoa và tinh xảo vô song. Mỗi chiếc được thiết kế cho hai người (dài 90 cm) và có trục bánh xe được cưa đôi để có thể mang qua hành lang hẹp vào trong mộ.

[Đoạn D]

Việc khai quật các xe ngựa Trung Hoa cổ đại đã xác nhận các mô tả về chúng trong những văn bản cổ xưa nhất. Bánh xe được chế tác từ nhiều loại gỗ khác nhau: gỗ cây đu (elm) làm trục tâm (hub), gỗ hồng sắc (rose-wood) làm căm xe/nan hoa (spokes) và gỗ sồi (oak) làm vành bánh xe (felloes). Trục tâm được khoan xuyên qua để tạo thành một khoảng trống nơi trục bánh xe được lắp vừa vặn vào, toàn bộ bộ phận này được bọc bằng da để giữ dầu bôi trơn (lubricating oil). Dù số lượng nan hoa có sự thay đổi, một bánh xe vào thế kỷ thứ tư trước Công nguyên thường có từ 18 đến 32 nan hoa. Các ghi chép cho thấy quy trình thử nghiệm từng chiếc bánh xe hoàn chỉnh phức tạp đến mức nào: thả nổi trên nước và cân trọng lượng được coi là những thước đo tốt nhất cho sự cân bằng, thậm chí các khoảng trống trong quá trình lắp ráp cũng được kiểm tra bằng các hạt kê. Một ưu điểm cấu trúc nổi bật của bánh xe Trung Hoa cổ đại là độ khum (dishing). Độ khum đề cập đến hình dạng giống như chiếc đĩa của một bánh xe gỗ cải tiến, trông khá giống một hình nón phẳng. Đôi khi họ chọn cách gia cố một bánh xe khum bằng một cặp thanh chống (struts) chạy từ vành này sang vành kia ở mỗi bên của trục tâm. Vì các thanh đỡ phụ này được chèn riêng lẻ vào vành bánh xe, chúng sẽ tăng thêm độ bền lớn hơn nữa cho bánh xe. Lớp da bọc quanh rìa bánh xe nhằm mục đích giữ các chi tiết bằng đồng.

[Đoạn E]

Tuy nhiên, trong vòng một thiên niên kỷ, các thợ chế tạo xe ngựa Trung Hoa đã phát triển một loại xe có càng xe (shafts), tiền thân của xe ngựa kéo hoặc xe đẩy thực sự. Thiết kế này mãi đến cuối Đế chế La Mã mới xuất hiện ở Châu Âu. Vì càng xe cong hướng lên trên, và bộ yên cương ép vào vai ngựa chứ không phải cổ ngựa, xe ngựa có càng hoạt động hiệu quả đến kinh ngạc. Kích (halberd – một loại binh khí dài) cũng là một phần trong vũ khí tiêu chuẩn của xe ngựa. Cây kích này thường có chiều dài hơn 3 mét, nghĩa là một chiến binh trên xe ngựa vung kích theo chiều ngang có thể đánh gục người đánh xe của một chiếc xe ngựa đang lao qua. Tốc độ của xe ngựa khi thử nghiệm trên cát là khá nhanh. Ở tốc độ cao, những tình huống lao qua nhau này rất nguy hiểm cho tổ lái của cả hai xe ngựa.

[Đoạn F]

Những lợi thế do xe ngựa mới mang lại đã không bị bỏ sót. Họ có thể thấy rõ cục diện của các quốc gia thời Chiến Quốc, nơi các cuộc xung đột kéo dài cho đến khi nhà Tần thống nhất Trung Hoa. Tần Thủy Hoàng được chôn cất trong khu phức hợp lăng mộ xa hoa nhất từng được xây dựng ở Trung Quốc, một tập hợp các hang động ngầm trải rộng như một thành phố chứa đựng mọi thứ hoàng đế cần cho thế giới bên kia. Ngay cả một bộ sưu tập quân đội đất nung được gọi là Chiến binh Đất nung cũng được chôn cùng trong đó. Người Trung Hoa cổ đại, cùng với nhiều nền văn hóa bao gồm cả người Ai Cập cổ đại, tin rằng các vật dụng và thậm chí cả những người được chôn cùng một người có thể được mang theo cùng họ sang thế giới bên kia.

Tổng hợp từ vựng học thuật trong bài đọc

• Historiography (n): Sử học, cách chép sử.

• Sacrificial (adj): Mang tính hiến tế, cúng tế.

• Dismantled (adj/v): Bị tháo dỡ, rã máy.

• Hub (n): Trục tâm, moay-ơ bánh xe.

• Spokes (n): Nan hoa, căm xe.

• Felloes (n): Vành bánh xe gỗ.

• Dishing (n): Độ khum (tạo hình bánh xe giống chiếc đĩa hình nón phẳng để chịu lực).

• Struts (n): Thanh chống, thanh gia cố.

• Precursor (n): Tiền thân, điềm báo trước.

• Opulent (adj): Xa hoa, giàu có, lộng lẫy.

Phân tích chi tiết đáp án

Questions 14 – 17: True / False / Not Given

14. When the Tomb of Fu Hao was discovered, the written records of the grave goods proved to be accurate.

Đáp án: TRUE

Giải thích: Đoạn B chỉ ra khi lăng mộ được tìm thấy năm 1976, các đồ tùy táng (grave goods) bao gồm đồ ngọc, xương, đồng. Câu tiếp theo khẳng định: “These grave goods are confirmed by the oracle texts…” (Những đồ tùy táng này được xác nhận bởi các văn tự giáp cốt). Việc “được xác nhận bởi văn bản cổ” đồng nghĩa với việc các ghi chép viết tay (written records) đã chứng minh là chính xác (proved to be accurate).

15. Human skeletons in Anyang tomb were identified as soldiers who were killed in the war.

Đáp án: FALSE

Giải thích: Cuối đoạn B mô tả về các bộ xương người ở rìa mộ hoàng gia An Dương: “along the edge lay the skeletons of human slaves, evidence of human sacrifice.” (Dọc theo cạnh mộ là xương của các nô lệ, bằng chứng của việc hiến tế người). Đề bài nói họ được xác định là “binh lính chết trận” (soldiers killed in the war), điều này mâu thuẫn trực tiếp với sự thật họ là “nô lệ bị đem hiến tế” (human slaves / sacrifice).

16. The Terracotta Army was discovered by people living nearby, by chance.

Đáp án: TRUE

Giải thích: Đoạn C viết Đội quân đất nung được phát hiện một cách tình cờ bởi một nhóm nông dân địa phương khi đang đào giếng: “accidentally discovered when a group of local farmers was digging a well”. Cụm từ local farmers (nông dân địa phương) đồng nghĩa với people living nearby, và accidentally đồng nghĩa với by chance (tình cờ).

17. The size of the King Tutankhamun’s tomb is bigger than that of the Qin Emperors’ tomb.

Đáp án: NOT GIVEN

Giải thích: Đoạn C có thực hiện một phép so sánh tương phản (In contrast) giữa hai lăng mộ nhưng chỉ so sánh về trạng thái xe ngựa chôn cùng (xe của nhà Tần nguyên vẹn dài 130cm, xe của Tutankhamun bị tháo rời dài 90cm để khênh qua hành lang hẹp). Bài đọc hoàn toàn không cung cấp dữ liệu nào để so sánh về kích thước tổng thể (the size of the tomb) xem mộ nào lớn hơn.

Questions 18 – 23: Note Completion (One Word Only)

18. [elm]

Giải thích: Đoạn D ghi rõ các loại gỗ làm xe: “elm provided the hub…” (gỗ cây đu cung cấp vật liệu làm trục tâm). Do đó từ cần điền sau cấu trúc tree of phải là tên loại cây: “elm”.

19. [oil]

Giải thích: Đoạn D mô tả trục tâm được khoan lỗ để luồn trục bánh xe vào: “form an empty space into which the tampering axle was fitted, the whole being covered with leather to retain lubricating oil.”. Cụm từ aiming to retain (nhằm mục đích giữ lại) trong câu hỏi thay thế cho từ to retain trong bài. Vì yêu cầu điền một từ duy nhất, ta chọn danh từ chính “oil”.

20. [thirty-two / 32]

Giải thích: Đoạn D chỉ ra số nan hoa dao động: “usually had eighteen to thirty-two of them.”. Cấu trúc varied from 18 to… tương ứng với khoảng từ 18 đến 32.

21. [cone]

Giải thích: Đoạn D miêu tả kỹ thuật làm bánh xe khum (dishing): “looks rather like a flat cone.” (trông khá giống một hình nón phẳng). Từ khóa resembles a (bắt chước, giống với) đồng nghĩa với cụm looks rather like a.

22. [struts]

Giải thích: Đoạn D chỉ ra cách gia cố: “chose to strengthen a dished wheel with a pair of struts…”. Số từ “Two” trong câu hỏi đồng nghĩa với cụm “a pair of” (một cặp) trong bài đọc, đứng trước danh từ “struts” (các thanh chống).

23. [bronze]

Giải thích: Câu cuối cùng của đoạn D viết: “Leather wrapped up the edge of the wheel aimed to retain bronze.” (Lớp da bọc quanh rìa bánh xe nhằm mục đích giữ lại các chi tiết đồng). Từ khóa remain đồng nghĩa với retain.

Questions 24-26: Short-answer Questions (No more than three words)

24. [neck]

Giải thích: Đoạn E giải thích cấu tạo càng xe hướng lên giúp giải phóng áp lực cho ngựa: “the harness pressed against a horse’s shoulders, not his neck…” (bộ yên cương ép vào vai chứ không phải cổ ngựa). Câu hỏi hỏi bộ phận cơ thể nào của ngựa được giải phóng áp lực (released the pressure from), câu trả lời là “neck”.

25. [sand]

Giải thích: Đoạn E chỉ ra môi trường kiểm tra tốc độ xe ngựa: “The speed of chariot which was tested on the sand was quite fast.” (Tốc độ của xe ngựa được thử nghiệm trên cát là khá nhanh). Do đó loại bề mặt đường (road surface) ở đây là “sand”.

26. [underground caverns]

Giải thích: Đoạn F mô tả cấu trúc lăng mộ xa hoa của Tần Thủy Hoàng: “a sprawling, city-size collection of underground caverns containing everything the emperor would need…” (một bộ sưu tập các hang động ngầm trải rộng như thành phố chứa mọi thứ hoàng đế cần). Đây chính là nơi hoàng đế được chôn cất trong cung điện thế giới bên kia của mình.

Khép lại bài đọc Ancient Chinese Chariots, người học không chỉ được chiêm ngưỡng sự tinh xảo trong kỹ nghệ cơ khí cổ đại mà còn nắm bắt được một quy luật lập luận then chốt của bài thi IELTS: cách sử dụng từ đồng nghĩa để mô tả cấu trúc vật lý (như a pair of chuyển thành Two, hay retain biến đổi thành remain). Việc mổ xẻ sâu những văn bản giàu chi tiết kỹ thuật này giúp học viên hình thành tư duy phân tích hình khối và vị trí không gian của thông tin, từ đó định vị chính xác từ khóa cần tìm mà không bị choáng ngợp bởi thuật ngữ chuyên ngành.

Đây là bộ tài liệu phân tích chuyên sâu được hoàn thiện bởi trung tâm ngoại ngữ ECE, nhằm trang bị cho các sĩ tử một bộ lọc logic sắc bén để tự tin vượt bẫy và làm chủ band điểm IELTS Reading mục tiêu.

Đoàn Nương

Tôi là Đoàn Nương - Giám đốc trung tâm ngoại ngữ ECE. Tôi hiện đang là giảng viên của khoa ngôn ngữ các nước nói tiếng Anh - Trường Đại Học Quốc Gia Hà Nội. Tôi đã có 19 năm kinh nghiệm giảng dạy IELTS và 15 năm là giảng viên Đại Học. Tôi mong muốn đưa ECE trở thành trung tâm ngoại ngữ cho tất cả mọi người, mang tới cho học viên môi trường học tập tiếng Anh chuyên nghiệp và hiệu quả.