The problems and benefits created by the spread of the water hyacinth in Kenya

Cây bèo lục bình (Eichhornia crassipes) — loài thực vật thủy sinh có nguồn gốc từ Nam Mỹ — từng được xem là “loài cỏ dại thủy sinh tồi tệ nhất thế giới” khi xâm lấn dữ dội vào hồ Victoria (Kenya), làm tắc nghẽn luồng lạch đánh cá và tạo ổ dịch muỗi truyền bệnh. Thế nhưng, đằng sau lớp lá sáp xanh mướt đang phân hủy ấy lại là một “mỏ vàng” năng lượng tái tạo đầy tiềm năng. Bằng cách kết hợp bèo tây với chất thải gia súc trong các bể ủ khí sinh học (biogas digesters), người dân địa phương đã biến một thảm họa sinh thái thành nguồn khí đốt sạch, mở ra giải pháp kép cho cuộc khủng hoảng củi đun và ô nhiễm không khí trong nhà tại châu Phi. Bài đọc The problems and benefits created by the spread of the water hyacinth in Kenya (Cambridge IELTS 21 – Test 4, Passage 1) mang đến một góc nhìn thực tiễn, dung hòa giữa bài toán môi trường và sinh kế cộng đồng.

Thuộc chủ đề sinh thái học, năng lượng tái tạo & Phát triển bền vững (Ecology, Renewable Energy & Sustainable Development), bài đọc Passage 1 mở đầu Test 4 sở hữu mạch lập luận rõ ràng, từ vấn đề, cơ chế kỹ thuật đến lợi ích xã hội. Đề thi kiểm tra thí sinh qua 3 dạng bài quen thuộc: Đúng/Sai/Không xác định (True/False/Not Given), hoàn thành lưu đồ (Flow Chart Completion) và hoàn thành ghi chú (Note Completion). Bài viết của trung tâm ngoại ngữ ECE dưới đây sẽ giúp bạn giải mã trọn vẹn đề thi này.

Nội dung bài đọc (Reading Passage)

The problems and benefits created by the spread of the water hyacinth in Kenya

[Paragraph 1] Water hyacinth (Eichhornia crassipes), an aquatic plant native to South America, first appeared in countries in Africa in the early 1900s. Scientists there called it the ‘world’s worst aquatic weed’, after it spread from the southernmost tip of Africa in the early 1900s and started obstructing major dams and rivers.

[Paragraph 2] In east Africa the plant arrived with Belgian colonists in Rwanda, who liked the look of its glossy leaves and delicate purple flowers floating in their ponds. But by the 1980s, it had ‘escaped’ out of the country via the Kagera river and made its way downstream to Lake Victoria. There, with no natural predators and perfect temperature conditions, the plant began spreading in the open water, blocking fishing routes and providing a new habitat for disease-carrying mosquitoes.

[Paragraph 3] For the women who smoke fish from the lake to sell it has meant declining income, as the boats that once brought the fish to shore by the hundreds struggle to navigate through the mass of plants. But water hyacinth isn’t their only headache. In order to smoke the fish that they buy, they must gather huge quantities of firewood, sometimes walking as far as 10km each way to collect enough to complete their work. And each day as they cook, they breathe in the thick, grey smoke. About three out of four families in Kenya depend on wood or charcoal to cook their daily meals, and the rate is even higher in rural areas, Kenya’s latest demographic and health survey shows. Using solid fuels like these for cooking increases indoor pollution. The World Health Organization estimates that about 14,300 Kenyans die annually as a result of indoor air pollution – most of which is caused by cooking and heating sources.

[Paragraph 4] Some years ago, on the shores of Lake Victoria, huge piles of water hyacinth that villagers had taken out of the water in an attempt to clear it were a common sight. But buried in those decaying waxy leaves was a renewable energy gold mine. It turns out the floating plant isn’t just good at spreading – its foliage also contains a high ratio of carbon to nitrogen. It’s a magic combination that has captivated researchers’ imaginations since as early as the 1980s when, across the world, they began to explore its potential as a biofuel. Just about 4kg of the dried plant would be enough to cater for a large family’s daily energy needs, early research predicted.

[Paragraph 5] In 2014, Nigerian academics announced they had got better yields of biofuel gas when they mixed the plant with chicken manure. A few years later, Kenyan scientists confirmed what their Nigerian peers and others had already found: manure worked to improve the process of converting the weed into gas.

[Paragraph 6] In 2018, the technology came to a village on the shore of Lake Victoria, called Dunga. The project promised a two-for-one solution to the dual menaces of the water hyacinth and dependence on firewood. The community received a pair of donated biogas digesters – machines that would transform a mix of water hyacinth and cow dung into biogas for cooking.

[Paragraph 7] The digesters work a bit like a stomach. The mixture goes in one end – think of it as a mouth – and over the next 20 to 30 days, it goes through a fermentation process and breaks down, giving off gas that comes out the other end. From there, the clean-burning gas is passed through pipes to the point of use, just like traditional domestic gas. In Dunga, the machines produce enough gas to serve about 60% of the village’s population. It is used in domestic stoves and for other household tasks such as purifying water and incubating chicks.

[Paragraph 8] The project is testing whether biogas can provide an effective alternative to firewood and charcoal in rural Kenyan communities. Results indicate that the programme seems to be working. The women who smoke the lake fish are already getting sick less often. Besides, they don’t have to devote a lot of time every day to gathering firewood, which is a great relief. As a result, they’re able to make more money for their families from other enterprises.

[Paragraph 9] Kanyiva Muindi is an epidemiologist and air pollution research fellow at the African Population and Health Research Centre in Nairobi. She says families who switch to the smokeless cooking method could expect fewer respiratory diseases. Women, young girls and children are particularly vulnerable because they are the ones who cook in the kitchen or outside over fires.

[Paragraph 10] How much better the biogas stoves will be for the community’s health still needs more research, says Dominic Kahumbu Wanjihia, Biogas International’s chief executive. But unless the price of the machines drops, it’s pretty clear that most communities will never be able to afford any, since they sell for about $750.

[Paragraph 11] Kanyiva says affordability is a challenge worth addressing, given the huge health and environmental dangers posed by ‘dirty’ fuels such as wood, charcoal and kerosene. If biogas could become affordable on a large scale, she says it ‘would be life-changing for millions on the African continent and beyond’.

Questions

Questions 1–7

Do the following statements agree with the information given in Reading Passage 1?

In boxes 1-7 on your answer sheet, write:

• TRUE — if the statement agrees with the information

• FALSE — if the statement contradicts the information

• NOT GIVEN — if there is no information on this

1. Water hyacinth was introduced as a decorative plant in east Africa.

2. Fishermen took some water hyacinth plants to Lake Victoria.

3. It is now difficult to force boats through the thick water hyacinth on Lake Victoria.

4. Chemicals produced by the water hyacinth plants are affecting the numbers of fish in Lake Victoria.

5. Cooking with charcoal has been proved to be even worse for people’s health than cooking with wood.

6. People found it impossible to remove much water hyacinth from Lake Victoria.

7. Scientists started investigating the possibility of using water hyacinth to generate biogas in the last century.

Questions 8–10

Complete the flow-chart below.

Choose NO MORE THAN TWO WORDS from the passage for each answer.

Write your answers in boxes 8-10 on your answer sheet.

Generating biogas for domestic use in Dunga

First, place water hyacinth together with some 8. _______________ into a digester

⬇

Leave the mixture until the 9. _______________ is completed

⬇

Capture the gas emitted by the digester and use 10. _______________ to transport it to individual homes

⬇

Then use the gas for cooking as well as making water fit for human consumption

Questions 11–13

Complete the notes below.

Choose ONE WORD ONLY from the passage for each answer.

Write your answers in boxes 11-13 on your answer sheet.

Cooking with biogas in Dunga

Benefits for the women in the village of cooking with biogas

• no need for them to spend so much 11. _______________ collecting fuel

• they can focus on different tasks that bring in 12. _______________

• they are less likely to experience certain diseases connected to burning wood

Drawbacks of changing to biogas

• the 13. _______________ of the digesters is beyond the reach of most villages

Dịch nghĩa bài đọc hoàn chỉnh

[Đoạn 1] Cây bèo lục bình (Eichhornia crassipes), một loài thực vật thủy sinh bản địa của Nam Mỹ, lần đầu tiên xuất hiện tại các quốc gia châu Phi vào đầu những năm 1900. Các nhà khoa học tại đây đã gọi nó là “loài cỏ dại thủy sinh tồi tệ nhất thế giới” sau khi nó lan tràn từ mũi cực nam châu Phi vào đầu thế kỷ 20 và bắt đầu làm tắc nghẽn các con đập cùng các dòng sông lớn.

[Đoạn 2] Tại Đông Phi, loài cây này du nhập theo chân những người thực dân Bỉ vào Rwanda — những người yêu thích vẻ ngoài của những chiếc lá xanh bóng cùng những bông hoa màu tím thanh nhã trôi nổi trong ao hồ của họ. Nhưng đến những năm 1980, nó đã “trốn thoát” ra khỏi đất nước này qua dòng sông Kagera và xuôi dòng đến hồ Victoria. Tại đây, do không có thiên địch tự nhiên và gặp điều kiện nhiệt độ hoàn hảo, loài bèo này bắt đầu sinh sôi nảy nở trên mặt nước thoáng, chặn đứng các tuyến đường đánh cá và tạo ra môi trường sống mới cho loài muỗi truyền bệnh.

[Đoạn 3] Đối với những người phụ nữ làm nghề hun khói cá từ hồ để đem bán, điều này đồng nghĩa với việc thu nhập sụt giảm, do những chiếc thuyền từng chở hàng trăm con cá vào bờ nay phải chật vật luồn lách qua các mảng bèo dày đặc. Nhưng bèo lục bình không phải là nỗi đau đầu duy nhất của họ. Để hun khói số cá mua được, họ phải thu gom một lượng củi khổng lồ, đôi khi phải đi bộ tới 10 km mỗi chiều để gom đủ củi hoàn thành công việc. Và mỗi ngày khi nấu nướng, họ phải hít vào làn khói xám dày đặc. Khảo sát sức khỏe và nhân khẩu học mới nhất của Kenya chỉ ra rằng khoảng 3 trong số 4 gia đình ở Kenya phụ thuộc vào củi hoặc than củi để nấu các bữa ăn hàng ngày, và tỷ lệ này thậm chí còn cao hơn ở các vùng nông thôn. Việc sử dụng các loại nhiên liệu rắn như thế này để đun nấu làm gia tăng ô nhiễm không khí trong nhà. Tổ chức Y tế Thế giới ước tính có khoảng 14.300 người dân Kenya tử vong mỗi năm do ô nhiễm không khí trong nhà — phần lớn trong số đó bắt nguồn từ các nguồn đun nấu và sưởi ấm.

[Đoạn 4] Vài năm trước, trên bờ hồ Victoria, những đống bèo lục bình khổng lồ mà dân làng vớt lên khỏi mặt nước nhằm nỗ lực làm sạch lòng hồ là một cảnh tượng quen thuộc. Nhưng ẩn giấu trong những lớp lá sáp đang phân hủy đó lại là một “mỏ vàng” năng lượng tái tạo. Hóa ra loài cây trôi nổi này không chỉ giỏi sinh sôi — tán lá của nó còn chứa tỷ lệ carbon trên nitơ rất cao. Đó là một sự kết hợp kỳ diệu đã thu hút trí tưởng tượng của các nhà nghiên cứu từ tận những năm 1980, khi giới khoa học trên khắp thế giới bắt đầu khám phá tiềm năng của nó như một nguồn nhiên liệu sinh học. Nghiên cứu ban đầu dự đoán chỉ cần khoảng 4 kg cây khô là đủ đáp ứng nhu cầu năng lượng hàng ngày của một gia đình lớn.

[Đoạn 5] Vào năm 2014, các học giả Nigeria tuyên bố họ thu được sản lượng khí nhiên liệu sinh học cao hơn khi trộn loài cây này với phân gà. Vài năm sau, các nhà khoa học Kenya đã xác nhận những gì các đồng nghiệp Nigeria và các nhà nghiên cứu khác tìm thấy: phân động vật có tác dụng cải thiện quá trình chuyển hóa cỏ dại thành khí đốt.

[Đoạn 6] Vào năm 2018, công nghệ này đã đến với một ngôi làng bên bờ hồ Victoria có tên là Dunga. Dự án hứa hẹn một giải pháp “hai trong một” cho hai mối đe dọa song hành: bèo lục bình xâm lấn và sự phụ thuộc vào củi đun. Cộng đồng đã nhận được hai bể ủ khí sinh học do tài trợ — những cỗ máy có khả năng chuyển hóa hỗn hợp bèo lục bình và phân bò thành khí sinh học (biogas) phục vụ đun nấu.

[Đoạn 7] Các bể ủ hoạt động tương tự như một dạ dày. Hỗn hợp đi vào một đầu — hãy hình dung nó như chiếc miệng — và trong 20 đến 30 ngày tiếp theo, nó trải qua quá trình lên men và phân hủy, sinh ra khí thoát ra ở đầu kia. Từ đó, khí đốt sạch được dẫn qua các đường ống tới điểm sử dụng, giống hệt như khí đốt sinh hoạt truyền thống. Tại Dunga, các cỗ máy sản xuất đủ lượng khí để phục vụ khoảng 60% dân số trong làng. Khí đốt được sử dụng trong các bếp đun gia đình và cho các công việc sinh hoạt khác như khử trùng lọc nước và ấp trứng gia cầm.

[Đoạn 8] Dự án đang thử nghiệm xem liệu khí sinh học có thể mang lại một giải pháp thay thế hiệu quả cho củi và than củi tại các cộng đồng nông thôn Kenya hay không. Kết quả cho thấy chương trình dường như đang phát huy hiệu quả. Những người phụ nữ làm nghề hun khói cá hồ đã ít bị ốm đau hơn. Bên cạnh đó, họ không còn phải dành nhiều thời gian mỗi ngày để đi nhặt củi, đây là một sự giải tỏa gánh nặng to lớn. Nhờ vậy, họ có thể kiếm thêm tiền cho gia đình từ các hoạt động sản xuất kinh doanh khác.

[Đoạn 9] Kanyiva Muindi là một nhà dịch tễ học kiêm nghiên cứu viên về ô nhiễm không khí tại Trung tâm Nghiên cứu Sức khỏe và Dân số Châu Phi ở Nairobi. Bà cho biết các gia đình chuyển sang phương pháp đun nấu không khói có thể kỳ vọng giảm bớt các bệnh về đường hô hấp. Phụ nữ, trẻ em gái và trẻ nhỏ là những đối tượng đặc biệt dễ bị tổn thương vì họ là những người trực tiếp nấu nướng trong bếp hoặc bên ngoài các đống lửa.

[Đoạn 10] Các bếp đun khí sinh học sẽ mang lại lợi ích tốt hơn bao nhiêu cho sức khỏe cộng đồng vẫn là điều cần thêm nghiên cứu, theo Dominic Kahumbu Wanjihia, giám đốc điều hành của Biogas International. Tuy nhiên, trừ khi giá thành của máy móc giảm xuống, rõ ràng là hầu hết các cộng đồng sẽ không bao giờ có đủ khả năng chi trả, bởi chúng được bán với giá khoảng 750 USD.

[Đoạn 11] Kanyiva nhận định khả năng chi trả là một thách thức rất đáng để giải quyết, xét đến những hiểm họa môi trường và sức khỏe khổng lồ do các loại nhiên liệu “bẩn” như củi, than củi và dầu hỏa gây ra. Nếu khí sinh học có thể trở nên hợp túi tiền trên quy mô lớn, bà khẳng định điều đó “sẽ làm thay đổi cuộc sống của hàng triệu con người trên lục địa châu Phi và xa hơn nữa”.

Tổng hợp từ vựng học thuật trọng tâm của bài đọc

Từ vựng / Cụm từ	Phân loại	Nghĩa trong bài đọc
Aquatic weed	Cụm danh từ	Cỏ dại thủy sinh / thực vật xâm lấn dưới nước
Disease-carrying mosquitoes	Cụm danh từ	Muỗi mang mầm bệnh truyền nhiễm
Solid fuels	Cụm danh từ	Nhiên liệu rắn (như củi đun, than củi)
Indoor air pollution	Cụm danh từ	Ô nhiễm không khí trong nhà
Renewable energy gold mine	Cụm danh từ	“Mỏ vàng” năng lượng tái tạo
Biogas digesters	Cụm danh từ	Bể ủ lên men khí sinh học
Fermentation process	Cụm danh từ	Quá trình lên men phân hủy sinh học
Respiratory diseases	Cụm danh từ	Các bệnh liên quan đến đường hô hấp

Gợi ý đáp án bài đọc The problems and benefits created by the spread of the water hyacinth in Kenya

Questions 1–7: True / False / Not Given

1. Water hyacinth was introduced as a decorative plant in east Africa. -> Đáp án: TRUE

Dẫn chứng đoạn 2: “In east Africa the plant arrived with Belgian colonists in Rwanda, who liked the look of its glossy leaves and delicate purple flowers floating in their ponds.”

Phân tích: Những người thực dân Bỉ mang loài cây này đến vì yêu thích vẻ đẹp của lá bóng và hoa tím trang trí trong ao hồ (decorative plant -> liked the look of leaves and flowers in ponds). Khẳng định hoàn toàn chính xác -> TRUE.

2. Fishermen took some water hyacinth plants to Lake Victoria. -> Đáp án: FALSE

Dẫn chứng đoạn 2: “…it had ‘escaped’ out of the country via the Kagera river and made its way downstream to Lake Victoria.”

Phân tích: Cây bèo tự trôi dạt tự nhiên qua dòng sông Kagera xuôi về hồ Victoria chứ không phải do ngư dân mang đến (fishermen took). Thậm chí ở đoạn 3, bèo còn gây cản trở thuyền đánh cá của ngư dân -> FALSE.

3. It is now difficult to force boats through the thick water hyacinth on Lake Victoria. -> Đáp án: TRUE

Dẫn chứng đoạn 3: “…as the boats that once brought the fish to shore by the hundreds struggle to navigate through the mass of plants.”

Phân tích: Thuyền bè gặp khó khăn lớn khi di chuyển qua các mảng bèo dày (struggle to navigate through the mass of plants tương đương với difficult to force boats through thick water hyacinth) -> TRUE.

4. Chemicals produced by the water hyacinth plants are affecting the numbers of fish in Lake Victoria. -> Đáp án: NOT GIVEN

Dẫn chứng đoạn 2 & 3: Bài đọc chỉ đề cập việc bèo chặn đường thuyền đánh cá (blocking fishing routes) và tạo ổ muỗi truyền bệnh, hoàn toàn không có thông tin về việc bèo tiết ra hóa chất (chemicals produced) làm ảnh hưởng đến số lượng cá trong hồ -> NOT GIVEN.

5. Cooking with charcoal has been proved to be even worse for people’s health than cooking with wood. -> Đáp án: NOT GIVEN

Dẫn chứng đoạn 3: Tác giả xếp củi và than củi chung vào nhóm nhiên liệu rắn (solid fuels like wood or charcoal) gây ô nhiễm không khí trong nhà, không có bất kỳ số liệu nào chứng minh nấu bằng than củi thì độc hại hơn nấu bằng củi thông thường (even worse than wood) -> NOT GIVEN.

6. People found it impossible to remove much water hyacinth from Lake Victoria. -> Đáp án: FALSE

Dẫn chứng đoạn 4: “Some years ago, on the shores of Lake Victoria, huge piles of water hyacinth that villagers had taken out of the water in an attempt to clear it were a common sight.”

Phân tích: Người dân đã từng vớt được những đống bèo khổng lồ (huge piles) lên bờ để dọn sạch lòng hồ, chứng tỏ họ vớt được rất nhiều chứ không phải là không thể vớt được nhiều (impossible to remove much) -> FALSE.

7. Scientists started investigating the possibility of using water hyacinth to generate biogas in the last century. -> Đáp án: TRUE

Dẫn chứng đoạn 4: “…has captivated researchers’ imaginations since as early as the 1980s when, across the world, they began to explore its potential as a biofuel.”

Phân tích: Thập niên 1980 (the 1980s) thuộc về thế kỷ trước (the last century – thế kỷ 20). Việc các nhà khoa học nghiên cứu tiềm năng nhiên liệu sinh học từ giai đoạn này khớp hoàn toàn với đề bài -> TRUE.

Questions 8–10: Flow Chart Completion

8. Đáp án: cow dung (hoặc dung)

Dẫn chứng đoạn 6: “The community received a pair of donated biogas digesters – machines that would transform a mix of water hyacinth and cow dung into biogas for cooking.”

Phân tích: Cho bèo lục bình cùng với phân bò (cow dung) vào bể ủ lên men.

9. Đáp án: fermentation process (hoặc fermentation)

Dẫn chứng đoạn 7: “…and over the next 20 to 30 days, it goes through a fermentation process and breaks down, giving off gas that comes out the other end.”

Phân tích: Để hỗn hợp cho đến khi quá trình lên men (fermentation process) hoàn tất và giải phóng khí gas.

10. Đáp án: pipes

Dẫn chứng đoạn 7: “From there, the clean-burning gas is passed through pipes to the point of use…”

Phân tích: Khí gas được vận chuyển tới các hộ gia đình thông qua hệ thống đường ống (pipes).

Questions 11–13: Note Completion

11. Đáp án: time

Dẫn chứng đoạn 8: “Besides, they don’t have to devote a lot of time every day to gathering firewood, which is a great relief.”

Phân tích: Cụm spend so much time đồng nghĩa với devote a lot of time (không cần mất quá nhiều thời gian đi kiếm củi).

12. Đáp án: money

Dẫn chứng đoạn 8: “As a result, they’re able to make more money for their families from other enterprises.”

Phân tích: Nhờ tiết kiệm thời gian, phụ nữ có thể tập trung vào các công việc khác giúp tạo ra thu nhập/tiền bạc (bring in -> make more money).

13. Đáp án: price (hoặc cost)

Dẫn chứng đoạn 10: “But unless the price of the machines drops, it’s pretty clear that most communities will never be able to afford any, since they sell for about $750.”

Phân tích: Mức giá đắt đỏ 750 USD của cỗ máy vượt quá khả năng chi trả của dân làng (beyond the reach of most villages -> never be able to afford). Từ cần điền là mức giá (price).

Bài đọc The problems and benefits created by the spread of the water hyacinth in Kenya là một bài học mẫu mực về giải pháp kinh tế tuần hoàn: biến thách thức môi trường thành cơ hội phát triển bền vững. Dự án khí sinh học tại làng Dunga đã chứng minh rằng khi công nghệ xanh kết hợp với nguồn phụ phẩm tự nhiên, nó không chỉ giải quyết vấn nạn cỏ dại xâm lấn mà còn bảo vệ sức khỏe phụ nữ, trẻ em và cải thiện sinh kế cộng đồng nghèo.

Đối với phần thi IELTS Reading, bài học rút ra từ Passage 1 này là khả năng quét chính xác các mốc thời gian (1900s, 1980s, 2014, 2018) để đối soát dạng True/False/Not Given, kết hợp sự nhạy bén khi nhận diện quy trình cơ học (flow-chart) để điền đúng từ loại giới hạn. Chúc bạn ôn tập hiệu quả và tự tin chinh phục band điểm mục tiêu trong trọn bộ Cambridge IELTS 21!