Giải đề Cambridge IELTS 21 – Test 3, Passage 1: Saving the saiga

Linh dương Saiga — loài linh dương cổ đại với chiếc mũi hình vòi phồng to độc đáo — từng tung vó hàng triệu con trên những thảo nguyên mênh mông của vùng Trung Á. Thế nhưng, lịch sử sinh tồn của loài thú này đã trải qua những khúc quanh đầy bi kịch: từ nạn săn trộm sừng quy mô công nghiệp sau khi Liên Xô sụp đổ, các đợt dịch bệnh quét sạch hàng trăm ngàn cá thể chỉ trong vài tuần, cho đến tác động khắc nghiệt của biến đổi khí hậu. Bài đọc Saving the saiga (Cambridge IELTS 21 – Test 3, Passage 1) khắc họa sống động bức tranh về nỗ lực bảo tồn xuyên biên giới và sự hồi sinh kỳ diệu của loài linh dương có nguy cơ tuyệt chủng này.

Thuộc chủ đề sinh học, sinh thái học & Bảo tồn động vật hoang dã (Biology, Ecology & Wildlife Conservation), bài đọc Passage 1 mở đầu Test 3 với văn phong tường thuật khoa học mạch lạc. Đề thi kiểm tra thí sinh qua 2 dạng bài trọng tâm: Hoàn thành ghi chú (Note Completion) và Đúng/Sai/Không xác định (True/False/Not Given). Nếu bạn đang tìm lời giải cho bài đọc này thì đừng bỏ qua bài viết sau đây của trung tâm ngoại ngữ ECE nhé.

Nội dung bài đọc (Reading Passage)

Saving the saiga

[Paragraph 1] The saiga, a species of antelope native to Central Asia, once roamed the vast grasslands of this region in enormous herds, many millions strong. Regrettably, such spectacular sights are a thing of the past. Today, the saiga is largely confined to a single country: Kazakhstan. This country is estimated to be home to well over 90% of the global saiga population, with Russia, Mongolia and Uzbekistan accounting for the rest.

[Paragraph 2] The saiga is perfectly adapted to the tough conditions of the remote wilderness of the steppes of Central Asia. One such adaptation is its bizarre bulbous nose, which enables the animal to survive the extreme seasonal temperature swings of the region. The swollen nostrils of the nose serve several purposes: they filter out dust and cool the blood during hot, dry summers, and they warm the cold air before it enters the saiga’s lungs in winter. Other seasonal adaptations include a heavy winter coat that the saiga sheds when the weather warms up.

[Paragraph 3] Despite these superb adaptations to harsh conditions, the saiga has no defence against the threats posed by humans. It was almost driven to extinction by hunters in the 19th century. Legal protection ensured its survival for a while, and numbers steadily recovered throughout most of the 20th century. But the respite was only temporary. In the ten years following the break-up of the former Soviet Union in 1991, over 95% of the global population was lost – one of the fastest examples of species loss ever recorded for a mammal.

[Paragraph 4] The dramatic decline during this decade was due to illegal poaching on an industrial scale. Male saiga are a particular target, because their horns are highly prized by traditional medicine practitioners. Poaching reached epidemic levels after misguided conservationists tried to relieve the pressure on threatened African rhinos by actively encouraging the use of saiga horns in traditional medicine as an alternative to those of rhinos. Male saiga were almost wiped out, leading to a population crash from which the species has been struggling to recover ever since.

[Paragraph 5] Another threat to the survival of the saiga is loss of habitat, as a result of agricultural expansion and human settlement. Physical barriers such as railways, pipelines and fences can block the seasonal migration routes of this transboundary species. In the worst cases, herds may starve to death after being trapped.

[Paragraph 6] Then there is the risk of disease. In 2015, an outbreak of haemorrhagic septicaemia, caused by the normally harmless bacterium Pasteurella multocida, killed over 75% of the global adult saiga population in just three weeks. In 2017, 60% of the Mongolian saiga population – a subspecies found nowhere else in the world – was killed by a virus that spilled over from livestock. These so-called mass mortality events represent an unpredictable and serious threat to the species.

[Paragraph 7] Climate change poses a further threat. Although well adapted to cold winters and hot summers, saiga struggle to cope with temperature extremes and unpredictable fluctuations in climate. Experts believe that unusually warm weather may have triggered the 2015 mass mortality event. The steppe region has also become increasingly arid in recent years, and many of the smaller streams that the species normally depended on have dried up and vanished.

[Paragraph 8] Recent efforts to save the saiga have been spearheaded by the Altyn Dala Conservation Initiative, a project led by the Association for the Conservation of Biodiversity of Kazakhstan, working in partnership with the Kazakh government’s Committee for Forestry and Wildlife, Frankfurt Zoological Society and Fauna and Flora, an international conservation charity. Its purpose is to protect and restore Kazakhstan’s steppe, semi-desert and desert ecosystems and the many species they support, including the critically endangered saiga. In 2022 the United Nations recognised the initiative as a World Restoration Flagship project, an accolade reserved for the ten best examples of large-scale ecosystem restoration around the globe.

[Paragraph 9] So, how many saiga are there now? By 2000, the global saiga population had hit an all-time low of just 21,000 individuals. There was some recovery in the first decade of the new millennium but this was then crushed by devastating mass mortality events that saw the loss of hundreds of thousands of the species. But thanks to the intervention of the Altyn Dala Conservation Initiative, the most recent episodes in the ongoing story of the saiga have been relatively uplifting. Three years ago, the Ustyurt Plateau population in Kazakhstan experienced its largest mass birth of saiga calves in many years. An aerial census two years ago recorded an estimated 842,000 saiga across Kazakhstan as a whole, and according to an aerial survey earlier this year, the saiga population in Kazakhstan now exceeds 1.9 million. The world’s strangest-looking antelope remains critically endangered, but the direction of travel is positive.

Questions

Questions 1–7

Complete the notes below.

Choose ONE WORD ONLY from the passage for each answer.

Write your answers in boxes 1-7 on your answer sheet.

The saiga

Adaptations

• Has a large bulbous nose with swollen nostrils that:

  • keep 1. _______________ out

  • lower the temperature of its 2. _______________ in summer

  • warm the air entering its lungs in winter

• Grows a thick 3. _______________ in winter, which it loses in spring

Reasons for population decline

• Poaching, especially for the 4. _______________ of male saiga

• Expansion of farms and settlements, causing:

  • reduction in the size of the saiga’s 5. _______________

  • loss of access to the 6. _______________ which they use for migration

• Various forms of disease, leading to mass mortality events

• Climate change, causing the disappearance of 7. _______________ which the saiga relied on

Questions 8–13

Do the following statements agree with the information given in Reading Passage 1?

In boxes 8-13 on your answer sheet, write:

• TRUE — if the statement agrees with the information

• FALSE — if the statement contradicts the information

• NOT GIVEN — if there is no information on this

8. Today, numbers of saiga are distributed evenly across four nations in Central Asia: Kazakhstan, Russia, Mongolia and Uzbekistan.

9. For most of the 20th century, the population of saiga were falling.

10. Efforts to protect rhinos in Africa had a significant effect on saiga populations.

11. Unpredictable fluctuations in climate are threatening the wildlife of Central Asia more than in other parts of the world.

12. The Altyn Dala Conservation Initiative was formed for the benefit of a number of different animals.

13. The Altyn Dala Conservation Initiative’s recognition as a World Restoration Flagship project attracted additional international funding for the scheme.

Dịch nghĩa bài đọc chi tiết

[Đoạn 1] Linh dương Saiga, một loài linh dương bản địa của Trung Á, từng lang thang trên những đồng cỏ rộng lớn của khu vực này theo những đàn khổng lồ lên tới hàng triệu con. Thật đáng tiếc, những cảnh tượng ngoạn mục như vậy giờ chỉ còn là quá khứ. Ngày nay, Saiga chủ yếu phân bố giới hạn tại một quốc gia duy nhất: Kazakhstan. Quốc gia này ước tính là nơi cư trú của hơn 90% quần thể Saiga toàn cầu, phần còn lại thuộc về Nga, Mông Cổ và Uzbekistan.

[Đoạn 2] Linh dương Saiga thích nghi hoàn hảo với những điều kiện khắc nghiệt của vùng hoang vu xa xôi trên thảo nguyên Trung Á. Một trong những đặc điểm thích nghi như vậy là chiếc mũi hình củ phồng to kỳ dị, giúp con vật sống sót qua những đợt biến đổi nhiệt độ theo mùa vô cùng khắc nghiệt của khu vực. Các lỗ mũi phồng to phục vụ một số mục đích: chúng lọc bụi và làm mát máu trong những mùa hè nóng nực, khô cằn, đồng thời sưởi ấm không khí lạnh trước khi nó đi vào phổi Saiga vào mùa đông. Các đặc điểm thích nghi theo mùa khác bao gồm một lớp lông mùa đông dày mà Saiga sẽ rụng đi khi thời tiết ấm lên.

[Đoạn 3] Bất chấp những sự thích nghi tuyệt vời với điều kiện khắc nghiệt, Saiga lại không có khả năng tự vệ trước các mối đe dọa do con người gây ra. Nó gần như bị những người thợ săn đẩy đến bờ vực tuyệt chủng vào thế kỷ 19. Các biện pháp bảo vệ pháp lý đã đảm bảo sự sống còn của chúng trong một thời gian, và số lượng đã phục hồi ổn định trong suốt phần lớn thế kỷ 20. Nhưng sự tạm lắng đó chỉ là nhất thời. Trong mười năm sau khi Liên Xô tan rã vào năm 1991, hơn 95% quần thể toàn cầu đã biến mất — một trong những minh chứng về sự suy giảm loài nhanh nhất từng được ghi nhận ở một loài động vật có vú.

[Đoạn 4] Sự suy giảm nghiêm trọng trong thập kỷ này là do nạn săn trộm bất hợp pháp ở quy mô công nghiệp. Saiga đực là mục tiêu đặc biệt bị nhắm tới, bởi vì sừng của chúng rất có giá trị đối với các thầy thuốc y học cổ truyền. Nạn săn trộm đạt mức độ dịch bệnh sau khi các nhà bảo tồn thiếu sáng suốt cố gắng giải tỏa áp lực lên loài tê giác châu Phi đang bị đe dọa bằng cách tích cực khuyến khích sử dụng sừng Saiga trong y học cổ truyền để thay thế sừng tê giác. Saiga đực gần như bị xóa sổ hoàn toàn, dẫn đến sự sụp đổ quần thể mà loài này đã phải chật vật phục hồi kể từ đó.

[Đoạn 5] Một mối đe dọa khác đối với sự sinh tồn của Saiga là mất môi trường sống do mở rộng nông nghiệp và định cư của con người. Các rào cản vật lý như đường sắt, đường ống dẫn dầu/khí và hàng rào có thể chặn đứng các tuyến đường di cư theo mùa của loài động vật xuyên biên giới này. Trong những trường hợp tồi tệ nhất, các đàn linh dương có thể chết đói sau khi bị mắc kẹt.

[Đoạn 6] Tiếp đó là nguy cơ dịch bệnh. Năm 2015, một đợt bùng phát bệnh tụ huyết trùng, gây ra bởi vi khuẩn thông thường vô hại Pasteurella multocida, đã giết chết hơn 75% quần thể Saiga trưởng thành toàn cầu chỉ trong ba tuần. Năm 2017, 60% quần thể Saiga Mông Cổ — một phân loài không tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới — đã bị tiêu diệt bởi một loại virus lây lan từ gia súc. Những hiện tượng được gọi là biến cố tử vong hàng loạt này đại diện cho một mối đe dọa khó lường và nghiêm trọng đối với loài.

[Đoạn 7] Biến đổi khí hậu đặt ra thêm một mối đe dọa nữa. Mặc dù thích nghi tốt với mùa đông lạnh giá và mùa hè nóng bức, Saiga vẫn phải vật lộn để chống chọi với các mức nhiệt cực đoan và sự biến động khó lường của khí hậu. Các chuyên gia tin rằng thời tiết ấm áp bất thường có thể đã kích hoạt biến cố tử vong hàng loạt năm 2015. Vùng thảo nguyên cũng ngày càng trở nên khô cằn hơn trong những năm gần đây, và nhiều dòng suối nhỏ mà loài này từng phụ thuộc vào đã khô cạn và biến mất.

[Đoạn 8] Những nỗ lực gần đây nhằm cứu loài Saiga đã được dẫn đầu bởi Sáng kiến Bảo tồn Altyn Dala, một dự án do Hiệp hội Bảo tồn Đa dạng Sinh học Kazakhstan chủ trì, phối hợp với Ủy ban Lâm nghiệp và Động vật hoang dã thuộc Chính phủ Kazakhstan, Hiệp hội Động vật học Frankfurt và Tổ chức Bảo tồn Động Thực vật Quốc tế (Fauna & Flora). Mục đích của nó là bảo vệ và phục hồi các hệ sinh thái thảo nguyên, bán sa mạc và sa mạc của Kazakhstan cùng nhiều loài mà chúng nuôi dưỡng, bao gồm loài Saiga cực kỳ nguy cấp. Năm 2022, Liên Hợp Quốc đã công nhận sáng kiến này là một Dự án Ngọn cờ đầu Phục hồi Thế giới (World Restoration Flagship), một danh hiệu dành riêng cho mười hình mẫu phục hồi hệ sinh thái quy mô lớn tốt nhất trên toàn cầu.

[Đoạn 9] Vậy hiện nay có bao nhiêu con Saiga? Đến năm 2000, quần thể Saiga toàn cầu đã chạm mức thấp nhất mọi thời đại chỉ còn 21.000 cá thể. Đã có một sự phục hồi nhất định trong thập kỷ đầu tiên của thiên niên kỷ mới nhưng sau đó lại bị đè bẹp bởi các biến cố tử vong hàng loạt tàn khốc khiến hàng trăm ngàn con thiệt mạng. Nhưng nhờ sự can thiệp của Sáng kiến Bảo tồn Altyn Dala, những chương gần đây nhất trong câu chuyện tiếp diễn của Saiga đã tương đối khởi sắc. Ba năm trước, quần thể trên Cao nguyên Ustyurt ở Kazakhstan đã trải qua đợt sinh nở tập trung lớn nhất của Saiga con trong nhiều năm. Một cuộc điều tra trên không hai năm trước đã ghi nhận ước tính khoảng 842.000 con Saiga trên toàn Kazakhstan, và theo một cuộc khảo sát trên không đầu năm nay, quần thể Saiga ở Kazakhstan hiện đã vượt quá 1,9 triệu con. Loài linh dương có vẻ ngoài kỳ lạ nhất thế giới này vẫn nằm trong danh sách cực kỳ nguy cấp, nhưng chiều hướng tiến triển đang rất tích cực.

Tổng hợp từ vựng học thuật trọng tâm của bài

Từ vựng / Cụm từ	Phân loại	Nghĩa trong bài đọc
Bulbous nose	Cụm danh từ	Mũi hình củ / phồng to tròn
Respite	Danh từ	Thời gian tạm lắng / thời gian nghỉ ngơi tạm thời
Poaching on an industrial scale	Cụm danh từ	Nạn săn trộm ở quy mô công nghiệp
Misguided conservationists	Cụm danh từ	Các nhà bảo tồn có hành động sai lầm / lạc hướng
Transboundary species	Cụm danh từ	Loài di cư xuyên biên giới quốc gia
Mass mortality events	Cụm danh từ	Các biến cố / thảm họa tử vong hàng loạt
Arid	Tính từ	Khô cằn, hạn hán
World Restoration Flagship	Danh từ riêng/Thuật ngữ	Dự án ngọn cờ đầu phục hồi sinh thái thế giới

Gợi ý đáp án bài đọc saving the saiga

Questions 1–7: Note Completion

1. Đáp án: dust

Dẫn chứng đoạn 2: “The swollen nostrils of the nose serve several purposes: they filter out dust and cool the blood…”

Phân tích: Chiếc mũi phồng to giúp giữ/lọc bụi không lọt vào cơ thể (filter out dust -> keep dust out).

2. Đáp án: blood

Dẫn chứng đoạn 2: “…and cool the blood during hot, dry summers…”

Phân tích: Hạ nhiệt độ của máu trong mùa hè (cool the blood -> lower the temperature of its blood in summer).

3. Đáp án: coat

Dẫn chứng đoạn 2: “Other seasonal adaptations include a heavy winter coat that the saiga sheds when the weather warms up.”

Phân tích: Mọc một lớp lông dày vào mùa đông (heavy winter coat -> thick coat) và rụng lông vào mùa xuân/khi trời ấm lên (sheds when weather warms up -> loses in spring).

4. Đáp án: horns

Dẫn chứng đoạn 4: “Male saiga are a particular target, because their horns are highly prized by traditional medicine practitioners.”

Phân tích: Nạn săn trộm nhắm chủ yếu vào sừng của Saiga đực (horns).

5. Đáp án: habitat

Dẫn chứng đoạn 5: “Another threat to the survival of the saiga is loss of habitat, as a result of agricultural expansion and human settlement.”

Phân tích: Mở rộng nông trại và khu định cư làm thu hẹp diện tích môi trường sống (loss of habitat -> reduction in the size of the saiga’s habitat).

6. Đáp án: routes

Dẫn chứng đoạn 5: “Physical barriers such as railways, pipelines and fences can block the seasonal migration routes of this transboundary species.”

Phân tích: Rào cản nhân tạo chặn đứng các tuyến đường di cư (block seasonal migration routes -> loss of access to the routes which they use for migration).

7. Đáp án: streams

Dẫn chứng đoạn 7: “…and many of the smaller streams that the species normally depended on have dried up and vanished.”

Phân tích: Biến đổi khí hậu làm khô hạn và biến mất các dòng suối nhỏ mà Saiga dựa vào (streams dried up and vanished -> disappearance of streams which the saiga relied on).

Questions 8–13: True / False / Not Given

8. Today, numbers of saiga are distributed evenly across four nations in Central Asia: Kazakhstan, Russia, Mongolia and Uzbekistan. -> Đáp án: FALSE

Dẫn chứng đoạn 1: “Today, the saiga is largely confined to a single country: Kazakhstan. This country is estimated to be home to well over 90% of the global saiga population, with Russia, Mongolia and Uzbekistan accounting for the rest.”

Phân tích: Hơn 90% số lượng Saiga tập trung tại Kazakhstan, 3 nước còn lại chỉ chiếm phần nhỏ dưới 10%. Điều này trái ngược hoàn toàn với nhận định “phân bố đồng đều” (distributed evenly) -> FALSE.

9. For most of the 20th century, the population of saiga were falling. -> Đáp án: FALSE

Dẫn chứng đoạn 3: “Legal protection ensured its survival for a while, and numbers steadily recovered throughout most of the 20th century.”

Phân tích: Bài đọc khẳng định số lượng linh dương đã phục hồi ổn định trong phần lớn thế kỷ 20 (steadily recovered throughout most of the 20th century). Nhận định số lượng bị suy giảm (were falling) là mâu thuẫn -> FALSE.

10. Efforts to protect rhinos in Africa had a significant effect on saiga populations. -> Đáp án: TRUE

Dẫn chứng đoạn 4: “Poaching reached epidemic levels after misguided conservationists tried to relieve the pressure on threatened African rhinos by actively encouraging the use of saiga horns in traditional medicine… Male saiga were almost wiped out, leading to a population crash…”

Phân tích: Nỗ lực cứu tê giác châu Phi bằng cách hướng người dùng sang sừng Saiga đã gây ra nạn săn trộm quy mô lớn, khiến Saiga đực gần như bị xóa sổ và sụp đổ quần thể. Điều này có tác động vô cùng lớn (significant effect) lên quần thể Saiga -> TRUE.

11. Unpredictable fluctuations in climate are threatening the wildlife of Central Asia more than in other parts of the world. -> Đáp án: NOT GIVEN

Dẫn chứng đoạn 7: Tác giả đề cập đến sự biến động khó lường của khí hậu (unpredictable fluctuations in climate) đe dọa loài Saiga ở Trung Á, nhưng hoàn toàn không có phép so sánh nào với các khu vực khác trên thế giới (more than in other parts of the world) -> NOT GIVEN.

12. The Altyn Dala Conservation Initiative was formed for the benefit of a number of different animals. -> Đáp án: TRUE

Dẫn chứng đoạn 8: “Its purpose is to protect and restore Kazakhstan’s steppe, semi-desert and desert ecosystems and the many species they support, including the critically endangered saiga.”

Phân tích: Mục đích của sáng kiến là bảo vệ hệ sinh thái và nhiều loài sinh vật (the many species they support), trong đó có Saiga. Khẳng định sáng kiến được lập ra vì lợi ích của nhiều loài động vật khác nhau là chính xác -> TRUE.

13. The Altyn Dala Conservation Initiative’s recognition as a World Restoration Flagship project attracted additional international funding for the scheme. -> Đáp án: NOT GIVEN

Dẫn chứng đoạn 8: Bài đọc nêu rõ sáng kiến được Liên Hợp Quốc vinh danh là dự án “World Restoration Flagship” năm 2022 (an accolade reserved for the ten best examples…), nhưng tuyệt đối không nhắc đến việc giải thưởng này có giúp thu hút thêm nguồn tài trợ quốc tế (additional international funding) hay không -> NOT GIVEN.

Tổng kết lại, bài đọc Saving the saiga mang đến một câu chuyện truyền cảm hứng về nỗ lực bảo tồn đa dạng sinh học: dù một loài sinh vật có rơi vào nghịch cảnh hiểm nghèo đến đâu, sự chung tay khoa học và can thiệp quyết liệt của các tổ chức quốc tế hoàn toàn có thể đảo chiều số phận của chúng.

Đối với phần thi IELTS Reading, bài học đắt giá nhất từ Passage 1 này là việc rèn luyện sự cẩn trọng khi phân tích các từ chỉ định lượng/mức độ (distributed evenly, most of the 20th century, additional funding) để không rơi vào bẫy False và Not Given. Chúc bạn áp dụng nhuần nhuyễn các kỹ năng này để đạt điểm số tuyệt đối trong bộ đề Cambridge IELTS 21!