Giải mã bài đọc Ancient People in Sahara IELTS Reading chi tiết

Sa mạc Sahara ngày nay là một trong những vùng đất cằn cỗi và khắc nghiệt nhất hành tinh, nhưng hàng ngàn năm trước, nơi đây từng là một hệ sinh thái trù phú nuôi dưỡng nhiều nền văn minh cổ đại. Bài đọc Ancient People in Sahara dẫn dắt người học theo chân cuộc thám hiểm của Giáo sư Paul Sereno và Tiến sĩ Elena Garcea tại khu vực Gobero, bóc tách những bí ẩn về hai cộng đồng người cổ xưa: Kiffian và Tenerian. Bài đọc này sẽ giúp người học rèn luyện tư duy đối soát từ đồng nghĩa và làm chủ ba dạng bài quen thuộc: True/False/Not Given, Short-answer Questions, và Note Completion trong IELTS Reading.

Nội dung bài đọc (Reading Passage)

Paragraph 1

On Oct. 13, 2000, Paul Sereno, a professor from the University of Chicago, guided a team of palaeontologists to climb out of three broken Land Rovers, contented their water bottles and walked across the toffee-coloured desert called Tenere Desert. Tenere, one of the most barren areas on the Earth, is located on the southern flank of Sahara. According to the turbaned nomads Tuareg who have ruled this infertile domain for a few centuries, this California-size ocean of sand and rock is a ‘desert within a desert’. In the Tenere Desert, massive dunes might stretch a hundred miles, as far as the eyes can reach. In addition, 120-degree heat waves and inexorable winds can take almost all the water from a human body in less than a day.

Paragraph 2

Mike Hettwer, a photographer in the team, was attracted by the amazing scenes and walked to several dunes to take photos of the amazing landscape. When reaching the first slope of the dune, he was shocked by the fact that the dunes were scattered with many bones. He photographed these bones with his digital camera and went to the Land Rover in a hurry. ‘I found some bones,’ Hettwer said to other group members, ‘to my great surprise, they do not belong to the dinosaurs. They are human bones.’

Paragraph 3

One day in the spring of 2005, Paul Sereno got in touch with Elena Garcea, a prestigious archaeologist at the University of Cassino in Italy, asking her to return to the site with him together. After spending 30 years in researching the history of Nile in Sudan and of the mountains in the Libyan Desert, Garcea got well acquainted with the life of the ancient people in Sahara. But she did not know Sereno before this exploration, whose claim of having found so many skeletons in Tenere desert was unreliable to some archaeologists, among whom one person considered Sereno just as a ‘moonlighting palaeontologist’. However, Garcea was so obsessive with his perspective as to accept his invitation willingly.

Paragraph 4

In the following three weeks, Sereno and Garcea (along with five excavators, five Tuareg guides, and five soldiers from Niger’s army) sketched a detailed map of the destined site, which was dubbed Gobero after the Tuareg name for the area, a place the ancient Kiffian and Tuareg nomads used to roam. After that, they excavated eight tombs and found twenty pieces of artefacts for the above-mentioned two civilisations. From these artefacts, it is evidently seen that Kiffian fishermen caught not only the small fish but also some huge ones: the remains of Nile perch, a fierce fish weighing about 300 pounds, along with those of the alligators and hippos, were left in the vicinity of dunes.

Paragraph 5

Sereno went back with some essential bones and artefacts, and planned for the next trip to the Sahara area. Meanwhile, he pulled out the teeth of skeletons carefully and sent them to a research laboratory for radiocarbon dating. The results indicated that while the smaller ‘sleeping’ bones might date back to 6,000 years ago (well within the Tenerian period), the bigger compactly tied artefacts were approximately 9,000 years old, just in the heyday of Kiffian era. The scientists now can distinguish one culture from the other.

Paragraph 6

In the fall of 2006, for the purpose of exhuming another 80 burials, these people had another trip to Gobero, taking more crew members and six extra scientists specialising in different areas. Even at the site, Chris Stojanowski, bio-archaeologist in Arizona State University, found some clues by matching the pieces. Judged from the bones, the Kiffian could be a people of peace and hardworking. ‘No injuries in heads or forearms indicate that they did not fight too much,’ he said. ‘And they had strong bodies.’ He pointed at a long narrow femur and continued, ‘From this muscle attachment, we could infer the huge leg muscles, which means this individual lived a strenuous lifestyle and ate much protein. Both of these two inferences coincide with the lifestyle of the people living on fishing.’ To create a striking contrast, he displayed the femur of a Tenerian male. This ridge was scarcely seen. ‘This individual had a less laborious lifestyle, which you might expect of the herder.’

Paragraph 7

Stojanowski concluded that the Tenerian were herders, which was consistent with the other scholars’ dominant view of the lifestyle in Sahara area 6,000 years ago, when the dry climate favoured herding rather than hunting. But Sereno proposed some confusing points: if the Tenerian was herders, where were the herds? Despite thousands of animal bones excavated in Gobero, only three cow skeletons were found, and none of goats or sheep found. ‘It is common for the herding people not to kill the cattle, particularly in a cemetery.’ Elena Garcea remarked, ‘Even the modem pastoralists such as Niger’s Wodaabe are reluctant to slaughter the animals in their herd.’ Sereno suggested, ‘Perhaps the Tenerian in Gobero were a transitional group that had still relied greatly on hunting and fishing and not adopted herding completely.’

Questions

Questions 15 – 18 Do the following statements agree with the information given in Reading Passage? In boxes 15 – 18 on your answer sheet, write:

• TRUE if the statement agrees with the information

• FALSE if the statement contradicts the information

• NOT GIVEN if the information is not given in the passage

15. The pictures of rock engravings found in Green Sahara are similar to those in other places.

16. Tenere Desert was quite a fertile area in Sahara Desert.

17. Hettwer found human remains in the desert by chance.

18. Sereno and Garcea have cooperated in some archaeological activities before studying ancient Sahara people.

Questions 19 – 21 Answer the questions below. Choose NO MORE THAN THREE WORDS AND/OR A NUMBER from the passage for each answer. Write your answers in boxes 19-21 on your answer sheet.

19. What did Sereno and Garcea produce in the initial weeks before digging work?

20. What did Sereno send to the research centre?

21. How old were the bigger tightly bundled burials having been identified estimated to be?

Questions 22 – 27 Complete the notes below. Choose ONE WORD ONLY from the passage for each answer. Write your answers in boxes 22-27 on your answer sheet.

A comparative study of two ancient cultures

The Kiffian

• They seemed to be peaceful and industrious since the researcher did not find 22. _______________ on their heads and forearms.

• Their lifestyle was 23. _______________.

• Through the observation on the huge leg muscles, it could be inferred that their diet had plenty of 24. _______________.

The Tenerian

• Stojanowski presumed that the Tenerian preferred herding to 25. _______________.

• But only the bones of individual animals such as 26. _______________ were found.

• Sereno supposed the Tenerian in Gobero lived in a 27. _______________ group at that time.

Dịch nghĩa bài đọc hoàn chỉnh

[Đoạn 1] Vào ngày 13 tháng 10 năm 2000, Paul Sereno, giáo sư từ Đại học Chicago, đã dẫn đầu một nhóm các nhà cổ sinh vật học bước ra khỏi ba chiếc Land Rover bị hỏng, đổ đầy các chai nước và đi bộ băng qua sa mạc có màu kẹo bơ cứng mang tên sa mạc Tenere. Tenere, một trong những khu vực cằn cỗi nhất trên Trái đất, nằm ở sườn phía nam của Sahara. Theo những người du mục quấn khăn xếp Tuareg, những người đã cai trị vùng đất khô cằn này trong vài thế kỷ, đại dương cát và đá có kích thước bằng bang California này là một “sa mạc trong sa mạc”. Tại sa mạc Tenere, các cồn cát khổng lồ có thể trải dài hàng trăm dặm, xa ngút tầm mắt. Ngoài ra, các đợt sóng nhiệt 120 độ và những cơn gió tàn khốc có thể vắt kiệt gần như toàn bộ nước khỏi cơ thể con người trong vòng chưa đầy một ngày.

[Đoạn 2] Mike Hettwer, một nhiếp ảnh gia trong nhóm, đã bị thu hút bởi những cảnh tượng kinh ngạc và đi bộ đến một vài cồn cát để chụp lại phong cảnh tuyệt vời này. Khi đến sườn dốc đầu tiên của cồn cát, anh đã bị sốc trước thực tế là các cồn cát rải rác rất nhiều xương cốt. Anh đã chụp lại những khúc xương này bằng máy ảnh kỹ thuật số của mình và vội vã quay trở lại xe Land Rover. “Tôi tìm thấy vài khúc xương,” Hettwer nói với các thành viên khác trong nhóm, “và vô cùng ngạc nhiên, chúng không thuộc về khủng long. Chúng là xương người.”

[Đoạn 3] Một ngày vào mùa xuân năm 2005, Paul Sereno đã liên lạc với Elena Garcea, một nhà khảo cổ học có uy tín tại Đại học Cassino ở Ý, đề nghị cô cùng anh quay trở lại địa điểm này. Sau 30 năm nghiên cứu lịch sử sông Nile ở Sudan và các ngọn núi ở sa mạc Libya, Garcea đã rất quen thuộc với cuộc sống của người cổ đại ở Sahara. Nhưng cô không hề biết Sereno trước cuộc thám hiểm này, người mà tuyên bố tìm thấy rất nhiều bộ xương ở sa mạc Tenere bị một số nhà khảo cổ học coi là không đáng tin cậy, thậm chí có người coi Sereno chỉ là một “nhà cổ sinh vật học tay ngang làm thêm”. Tuy nhiên, Garcea bị lôi cuốn bởi góc nhìn của anh đến mức đã sẵn sàng chấp nhận lời mời.

[Đoạn 4] Trong ba tuần tiếp theo, Sereno và Garcea (cùng với 5 công nhân đào bới, 5 hướng dẫn viên Tuareg và 5 binh sĩ từ quân đội Niger) đã phác thảo một bản đồ chi tiết về địa điểm mục tiêu, nơi được đặt tên là Gobero theo tên gọi của người Tuareg cho khu vực này, một địa điểm mà những người du mục Kiffian và Tuareg cổ đại từng qua lại. Sau đó, họ khai quật 8 ngôi mộ và tìm thấy 20 hiện vật của hai nền văn minh nói trên. Từ những hiện vật này, có thể thấy rõ rằng các ngư dân Kiffian không chỉ bắt cá nhỏ mà còn bắt được những con cá khổng lồ: tàn tích của cá rô sông Nile, một loài cá hung dữ nặng khoảng 300 pound, cùng với xương cá sấu và hà mã, được để lại ở vùng lân cận của các cồn cát.

[Đoạn 5] Sereno quay trở lại với một số xương và hiện vật thiết yếu, đồng thời lên kế hoạch cho chuyến đi tiếp theo đến khu vực Sahara. Trong khi đó, ông cẩn thận nhổ răng của các bộ xương và gửi chúng đến một phòng thí nghiệm nghiên cứu để xác định niên đại bằng carbon phóng xạ. Kết quả chỉ ra rằng trong khi những khúc xương “ngủ” nhỏ hơn có thể có niên đại từ 6.000 năm trước (thuộc thời kỳ Tenerian), thì các hiện vật được buộc chặt lớn hơn có niên đại khoảng 9.000 năm tuổi, tức là đúng vào thời kỳ hoàng kim của kỷ nguyên Kiffian. Các nhà khoa học giờ đây đã có thể phân biệt nền văn hóa này với nền văn hóa khác.

[Đoạn 6] Vào mùa thu năm 2006, với mục đích khai quật thêm 80 ngôi mộ khác, họ đã có một chuyến đi khác tới Gobero, đưa thêm nhiều thành viên phi hành đoàn và 6 nhà khoa học bổ sung chuyên về các lĩnh vực khác nhau. Ngay tại địa điểm này, Chris Stojanowski, nhà khảo cổ sinh học tại Đại học bang Arizona, đã tìm thấy một số manh mối bằng cách ghép các mảnh xương lại với nhau. Đánh giá từ xương cốt, người Kiffian có thể là một dân tộc hòa bình và chăm chỉ. “Không có vết thương nào ở đầu hoặc cẳng tay cho thấy họ không đánh nhau quá nhiều,” ông nói. “And họ có cơ thể khỏe mạnh.” Ông chỉ vào một xương đùi dài và hẹp rồi tiếp tục, “Từ vị trí bám cơ này, chúng ta có thể suy ra các cơ bắp chân khổng lồ, điều đó có nghĩa là cá thể này có lối sống vất vả và ăn nhiều protein. Cả hai suy luận này đều trùng khớp với lối sống của những người sống bằng nghề đánh cá.” Để tạo ra sự tương phản nổi bật, ông đã cho thấy xương đùi của một người đàn ông Tenerian. Gờ xương này hiếm khi được nhìn thấy. “Cá thể này có lối sống ít tốn sức lực hơn, điều mà bạn có thể kỳ vọng ở một người chăn nuôi.”

[Đoạn 7] Stojanowski kết luận rằng người Tenerian là những người chăn nuôi, điều này phù hợp với quan điểm chủ đạo của các học giả khác về lối sống ở khu vực Sahara 6.000 năm trước, khi khí hảo khô hạn ủng hộ việc chăn nuôi hơn là săn bắn. Nhưng Sereno đề xuất một số điểm gây bối rối: nếu người Tenerian là người chăn nuôi, thì đàn gia súc của họ đâu? Mặc dù có hàng ngàn bộ xương động vật được khai quật ở Gobero, nhưng chỉ tìm thấy ba bộ xương bò, và không tìm thấy xương của dê hay cừu. “Thông thường những người chăn nuôi không giết gia súc, đặc biệt là trong nghĩa trang,” Elena Garcea nhận xét, “Ngay cả những người chăn nuôi hiện đại như người Wodaabe ở Niger cũng rất miễn cưỡng khi giết mổ động vật trong đàn của họ.” Sereno gợi ý, “Có lẽ người Tenerian ở Gobero là một nhóm chuyển tiếp vẫn chủ yếu dựa vào săn bắn và đánh cá và chưa hoàn toàn áp dụng chăn nuôi.”

Tổng hợp từ vựng học thuật trong bài đọc

• Palaeontologist (n): Nhà cổ sinh vật học.

• Barren / Infertile (adj): Cằn cỗi, khô cằn.

• Inexorable (adj): Tàn khốc, không thể lay chuyển.

• Artefacts (n): Đồ tạo tác, hiện vật cổ.

• Vicinity (n): Vùng lân cận.

• Radiocarbon dating (n): Xác định niên đại bằng carbon phóng xạ.

• Heyday (n): Thời kỳ hoàng kim.

• Strenuous / Laborious (adj): Vất vả, tốn nhiều sức lực.

• Pastoralists (n): Người chăn nuôi gia súc.

• Transitional (adj): Chuyển tiếp.

Đáp án bài đọc chi tiết

Questions 15-18: True / False / Not Given

15. NOT GIVEN: Bài đọc hoàn toàn không nhắc đến cụm từ “rock engravings” (hình khắc trên đá) hay so sánh chúng với những nơi khác.

16. FALSE: Đoạn 1 khẳng định sa mạc Tenere là “one of the most barren areas on the Earth” (một trong những vùng cằn cỗi nhất Trái Đất). Do đó, thông tin nói nơi này từng là vùng màu mỡ (fertile) là sai.

17. TRUE: Đoạn 2 mô tả việc nhiếp ảnh gia Mike Hettwer đi chụp ảnh phong cảnh và vô tình phát hiện ra xương người rải rác trên cồn cát (“he was shocked by the fact that the dunes were scattered with many bones“). Đây là phát hiện tình cờ (by chance).

18. FALSE: Đoạn 3 khẳng định rõ ràng: “But she did not know Sereno before this exploration…” (Nhưng cô ấy không hề biết Sereno trước cuộc thám hiểm này). Vì vậy, việc họ từng hợp tác trước đó là sai.

Questions 19-21: Short-answer Questions

19. a detailed map: Đoạn 4 chỉ ra trong 3 tuần đầu tiên, việc đầu tiên họ làm trước khi đào bới là: “sketched a detailed map of the destined site“.

20. the teeth / teeth of skeletons: Đoạn 5 viết: “he pulled out the teeth of skeletons carefully and sent them to a research laboratory for radiocarbon dating“. Nhà nghiên cứu gửi răng đến trung tâm thí nghiệm để kiểm tra niên đại.

21. 9000 years old / approximately 9000 years old: Đoạn 5 cung cấp kết quả carbon: các đồ tạo tác lớn hơn buộc chặt có tuổi đời khoảng 9.000 năm (“approximately 9,000 years old“).

Questions 22-27: Note Completion

22. injuries: Đoạn 6 trích lời Stojanowski: “No injuries in heads or forearms indicate that they did not fight too much“.

23. strenuous: Đoạn 6 mô tả cấu trúc cơ đùi của người Kiffian: “this individual lived a strenuous lifestyle and ate much protein“. Từ strenuous bổ nghĩa cho danh từ lifestyle.

24. protein: Đoạn 6 chỉ ra chế độ ăn của người Kiffian nhiều đạm: “lived a strenuous lifestyle and ate much protein“.

25. hunting: Đoạn 7 viết: “when the dry climate favoured herding rather than hunting” (khi khí hậu khô hạn thích hợp cho chăn nuôi hơn săn bắn). Cụm preferred herding to hunting đồng nghĩa với favoured herding rather than hunting.

26. cows: Đoạn 7 chỉ ra băn khoăn của Sereno: dù được cho là chăn nuôi nhưng họ chỉ tìm thấy duy nhất 3 bộ xương bò (“only three cow skeletons were found“). Từ cần điền ở dạng số nhiều hòa hợp với động từ were found nên ta điền danh từ cows (paraphrase từ cow skeletons).

27. transitional: Cuối đoạn 7, Sereno kết luận người Tenerian tại đây thuộc một nhóm chuyển tiếp: “Perhaps the Tenerian in Gobero were a transitional group…“.

Tổng kết lại, bài đọc Ancient People in Sahara phác họa một lát cắt khảo cổ học đầy giá trị, giúp đảo ngược định kiến về lịch sử của một trong những sa mạc khắc nghiệt nhất thế giới. Việc mổ xẻ bài đọc này mang lại nền tảng từ vựng và tư duy so sánh dữ liệu thực nghiệm cực tốt cho học viên. Đây là tài liệu học thuật tinh gọn do trung tâm ngoại ngữ ECE biên soạn, hỗ trợ các bạn sĩ tử làm chủ chiến thuật loại trừ bẫy thông tin để bứt phá band điểm IELTS Reading mục tiêu. Chúc các bạn học tốt!

Đoàn Nương

Tôi là Đoàn Nương - Giám đốc trung tâm ngoại ngữ ECE. Tôi hiện đang là giảng viên của khoa ngôn ngữ các nước nói tiếng Anh - Trường Đại Học Quốc Gia Hà Nội. Tôi đã có 19 năm kinh nghiệm giảng dạy IELTS và 15 năm là giảng viên Đại Học. Tôi mong muốn đưa ECE trở thành trung tâm ngoại ngữ cho tất cả mọi người, mang tới cho học viên môi trường học tập tiếng Anh chuyên nghiệp và hiệu quả.